گردشگری و توسعه

گردشگری و توسعه

طراحی مدل عوامل مؤثر بر توسعۀ مدیریت گردشگری شهری با تأکید بر کلان‌شهرها (مطالعۀ موردی کلان‌شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منوچهر جهانیان 1
سیاوش ایمنی قشلاق 2
فرزاد فروغی شمس 3
1 استادیار دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
2 استادیار گروه برنامه‌ریزی گردشگری، دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری گردشگری، دانشکدۀ علوم گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
10.22034/jtd.2024.449826.2904
چکیده
صنعت گردشگری ازجمله گردشگری شهری در دنیای امروز به‌شدت رقابتی است. موفقیت هر مقصد گردشگری در فضای رقابتی بیش از هر چیز به عملکرد مدیریت گردشگری آن بستگی دارد. ازاین‌رو، هدف از این پژوهش بررسی نقش عوامل مؤثر بر توسعۀ مدیریت گردشگری شهری با تأکید بر کلان‌شهرها است و کلان‌شهر تهران برای نمونه بررسی شده است. پژوهش توصیفی ـ پیمایشی است و با روش "پژوهش‌ آمیخته" طراحی شده است. در مرحلۀ نخست، برای استخراج عوامل، از نظر هفت خبره و استاد صنعت گردشگری در استان تهران که دارای سابقۀ کاری مرتبط با گردشگری شهری و برنامه‌ریزی شهری بوده‌اند بهره گرفته شد و بر اساس آن هفده عامل انتخاب و تأیید شد. سپس پرسش‌نامۀ ماتریسی تهیه و در اختیار گروه دوم جامعۀ آماری پژوهش قرار گرفت، که هفتاد تن از خبرگان و استادان صنعت گردشگری در استان تهران بودند و به‌صورت غیرتصادفی انتخاب شدند. داده‌ها و سناریوها با روش نگاشت شناختی فازی تحلیل و مدل پژوهش با استفاده از تحلیل شبکه‌های اجتماعی طراحی شد. از بین هفده عامل انتخاب‌شده، سه عامل حمایت مسئولان، تأمین خدمات شهری و زیرساخت‌های شهری به ترتیب بیشترین اهمیت را داشتند؛ زیرا از مرکزیت بیشتری برخوردار بودند. بر مبنای این سه عامل سناریوهایی نگاشته شد. درنهایت، با استناد به نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهادهایی مبنی بر توسعۀ مدیریت گردشگری شهری با تأکید بر کلان‌شهرها ارائه شد.
کلیدواژه‌ها
مدیریت گردشگری
گردشگری شهری
مدیریت شهری
مدیریت گردشگری شهری
کلانشهر تهران

عنوان مقاله English

Designing a model of effective factors on the development of urban tourism management with an emphasis on metropolises (case study: Tehran metropolis)

نویسندگان English

Manouchehr Jahanian 1
Siavash Imeni gheshlagh 2
Farzad Foroghi Shams 3
1 Assistant Professor, Faculty of Tourism Sciences, University of Science and Culture, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Tourism Planning, Faculty of Tourism Sciences, University of Science and Culture, Tehran, Iran
3 Responsible author; P.H.D student of tourism, Faculty of Tourism Sciences, University of Science and Culture, Tehran, Iran
چکیده English

The tourism industry, including urban tourism, is highly competitive in today's world. The success rate of a tourist destination in the competitive environment depends above all on the performance of its tourism management. Therefore, the aim of the present study is to investigate the role of factors affecting the development of urban tourism management with an emphasis on metropolises (case study: Tehran metropolis). The present research was conducted as a descriptive-survey study. This research was designed using the "mixed research" method, which was used in the first stage to extract factors from the opinions of 7 experts and professors of the tourism industry in Tehran province who have relevant work experience in the field of urban tourism and urban planning. 17 factors were selected and confirmed. Then, a matrix questionnaire was prepared and given to the second group of the research statistical community, which included 70 experts and professors of the tourism industry in Tehran province, who were selected non-randomly. Data and scenarios were analyzed using fuzzy cognitive mapping technique and the research model was designed using social network analysis. In this regard, among the 17 selected factors, three factors of support from the authorities, provision of urban services and urban infrastructure were the most important respectively; Because they were more central, based on which scenarios were written. Finally, based on the obtained results, suggestions were made regarding the development of urban tourism management with an emphasis on metropolises (case study: Tehran metropolis).

کلیدواژه‌ها English

Tourism management
urban tourism
urban management
urban tourism management
Tehran metropolis
-        آدینه‌وند، علی‌اصغر و علیان، مهدی (1395). حکمرانی خوب شهری در ایران: اولویت‌بندی مؤلفه‌ها و معرفه‌ها. راهبرد، 25(81)، 305-338. https://doi.org/20.1001.1.10283102.1395.25.4.9.5
-        آقاعلیخانی، مصطفی، بخشنده نصرت، عباس و رحمانی، محمود (1397). نقش مدیریت شهری در توسعه پایدار گردشگری شهری، مطالعه موردی: شهر رامسر. مدیریت شهری، 17(51)، 197-183. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2242-fa.html
-        برقی، حمیده، شفیعی، بهمن و حجاریان، احمد (1397). بررسی کیفیت زندگی با تأکید بر مدیریت شهری (مورد مطالعه شهر اسلام آباد غرب). مطالعات مدیریت شهری، 10(34)، 1-12. https://sanad.iau.ir/en/Journal/ums/Article/824416
-        بیگ‌پور، مریم، شریعت‌پناهی، مجید و فرجی‌راد، عبدالرضا (1400). ارزیابی نقش مدیریت شهری در توسعه پایدار گردشگری کلان‌شهر تهران. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 13(2)، 2-24. https://doi.org/20.1001.1.66972251.1400.13.2.1.2
-        جهانشاهی، هاجر و وارثی، حمیدرضا (1400). تدوین برنامه‌ریزی راهبردک فضای شهری با رویکرد توسعه پایدار شهری نمونه موردی: بندر بوشهر. آمایش محیط، 14(55)، 124-101. https://doi.org/20.1001.1.2676783.1400.14.55.5.5
-        حاجی‌لو، زهرا، ارغان، عباس، دریاباری، سیدجمال‌الدین و فرهودی، رحمت‌الله (1397). تحلیلی بر عوامل مؤثر بر نظام مدیریت شهری کلان‌شهر تهران در راستای مدیریت یکپارچه شهری. جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 9(1)، 141-159. https://doi.org/20.1001.1.22286462.1397.9.1.10.0
-        دادورخانی، فضیله و غنیان، منصور (1397). تبیین راهبردهای توسعه گردشگری پیراشهری جامعه‌محور. مطالعه موردی منطقه کن – سولقان. گردشگری شهری، 5(4)، 135-121. https://doi.org/10.22059/jut.2019.225404.279
-        رضایی، ناصر و غناء، الناز (1398). بررسی علل ناکامی مدیریت شهری در توسعه گردشگری شهری (مطالعه موردی: تهران). پژوهش در گردشگری، 1(2)، 64-75. http://journal.richt.ir/tr/article-1-49-fa.html
-        رفیعیان، مجتبی، آجیلیان ممتاز، شیوا و شیری‌پور، مهدی (1393). رویکرد برنامه‌ریزی وکالتی در برنامه‌ریزی شهری (مورد پژوهی: شهر سبزوار، محله گلستان). جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 2(3)، 277-301. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2014.53057
-        زبردست، علیرضا و درسخوان، رسول (1400). تبیین مؤلفه‌های دستیابی به توسعه پایدار محیطی در ساختار مدیریت شهری کلان‌شهر تبریز. پایداری، توسعه و محیط زیست، 2(3)، 21-40. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jsde/Article/846592/FullText
-        زیویار، پروانه، تیموری، سعید و نوروزی، مصطفی (1392). امکان‌سنجی صنعت توریسم در شهر خرم‌آباد براساس مدل تحلیلی SWOT. جغرافیایی سرزمین، 10(39)، 78-99. https://doi.org/20.1001.1.22286462.1397.8.3.27.8
-        عاشوری، حسن و انبارلو، مسعود (1395). نقش درآمدهای پایدار شهرداری‌ها در توسعه، عمران و حل مشکلات شهری. دهمین کنگرۀ پیشگامان پیشرفت، تهران.
-        عیوضلو، داود و رضویان، محمدتقی (1397). ارزیابی وضعیت مدیریت شهری کلان‌شهرها مبتنی بر شاخص‌های حکمروایی مطلوب شهری مورد مطالعه: کلان‌شهر تهران. جغرافیا و توسعه، 16(52)، 175-192. https://doi.org/10.22111/gdij.2018.4003
-        فامیل نوروزی، حامد، شریفی، شهرام و شیدایی، آیلین (1394). ارزیابی گردشگری شهری با تأکید بر توسعه زیرساخت‌های گردشگری و رقابت‌پذیری شهری؛ موردپژوهی: کلان‌شهر تهران. مدیریت شهری، 14(39)، 369-391. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-469-fa.html
-        فرهادی‌خواه، حسین، زیاری، کرامت‌اله، زنگنه شهرکی، سعید و رضایی، ناصر (1401). تحلیل رقابت‌پذیری کلان‌شهرهای ایران از منظر گردشگری شهری با تأکید بر وضعیت کلان‌شهر تهران. اقتصاد شهری، 7(1)، 1-18. https://doi.org/10.22108/ue.2022.133694.1212
-        قبادی، علیرضا و پوررجبی، میلاد (1398). بررسی نقش مدیریت شهری بر توسعه گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان صومعه سرا). توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 1(1)، 1-16. https://doi.org/10.52547/sdge.1.1.1
-        کاظمیان، غلامرضا و آزادی، الهام (1390). الگوی توسعه گردشگری شهری در مرکز شهر تهران با رویکرد مدیریت شهری. مطالعات مدیریت گردشگری، 6(15)، 53-84. https://doi.org/10.22054/tms.2011.5084
-        کریمی، غلامحسین، حسنی، علی و جهانیان، منوچهر (1401). تبیین نقش مؤلفه‌های مدیریت شهری بر توسعه گردشگری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز. گردشگری شهری، 9(3)، 63-77. https://doi.org/10.22059/jut.2022.339693.1019
-        مخصوص، ماهرخ، نجفی‌زاده، نادره السادات و جوانمرد، حبیب‌الله (1400). تبیین مدل توسعه گردشگری با تأکید بر نقش محرک‌های فرهنگی – اجتماعی؛ مطالعه موردی: شهر اراک. گردشگری شهری، 8(3)، 47-62. https://doi.org/10.22059/jut.2021.319675.889
-        معتمدی، مهران، فخار، زرین و مافی، فرزاد (1400). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل راهبردی توسعه گردشگری شهر سنقر. گردشگری شهری، 8(4)، 73-86. https://doi.org/10.22059/jut.2021.327998.934
-        وحیدزادگان، فریبا و زنگی‌آبادی، علی (1400). تبیین تعامل ارزش ویژه برند گردشگری و منظر شهری از دید گردشگران خارجی، نمونه مورد مطالعه شهر اصفهان. مطالعات مدیریت گردشگری، 16(53)، 173-200. https://doi.org/10.22054/tms.2021.57888.2466
 -        Adinehvand, A. A., & Alian, M., (2017). Good Urban Governance: The Prioritization of Components and Indicators. (e124616). Strategy, 25(4), e124616. https://doi.org/20.1001.1.10283102.1395.25.4.9.5 [In Persian]
-        Aghaalikhani, M., Bakhshandeh Nosrat, A., & Rahmani, M. (2018). The role of urban management in the sustainable development of ubran tourism; case study: Ramsar city. Urban Management Studies, 17(51), 197-183. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-2242-fa.html [In Persian]
-        Ashouri, H., & Anbarloo, M. (2016). The role of sustainable municipal revenues in development, construction and solving urban problems. 10th Congress of Pioneers of Progress, Tehran. [In Persian]
-        Barghi, H., Shafiei, B., & Hajarian, A. (2018). An investigation into life quality by emphasizing urban management: a case study in Islam abad gharb. Urban Management Studies, 34(10), 1-12. https://sanad.iau.ir/en/Journal/ums/Article/824416 [In Persian]
-        Beigpour, M., Vali Shariatpanahi, M., Farajirad, A.R. (2022). Evaluating the role of urban management in the sustainable development of tourism in Tehran metropolis. Journal of Envirnmental based Teoretical Planning, 13(2), 2-24. https://doi.org/20.1001.1.66972251.1400.13.2.1.2 [In Persian]
-        Dadvarkhani, F. and ghanian, M. (2019). The analysis of community based strategies of Tehran’s Suburb Tourism Development,The case study of Kan-Sologhan District. urban tourism, 5(4), 121-135. https://doi.org/10.22059/jut.2019.225404.279 [In Persian]
-        Eyvazlu, D., & Razavian, M. (2018). Metropolises Urban Management Assessment Based on Urban Good Governance Indexes; Case Study: Tehran Metropolis. Geography and Development, 16(52), 175-192. https://doi.org/10.22111/gdij.2018.4003 [In Persian]
-        Famil Nouroozi, H., Sharifi, S., & Sheidaee, A. (2015). Evaluation of urban tourism with an emphasis on tourism infrastructure development and urban competitiveness Case Study: Metropolitan Tehran. Internatinal Journal of Urban and Rural Management, 14(39), 369-392. http://ijurm.imo.org.ir/article-1-469-fa.html [In Persian]
-        Farhadikhah, H., Ziari, K., Zanganeh Shahraki, S., & Rezaei, N. (2022). Analyzing the competitiveness of Iranian metropolises from the point of view of urban tourism, emphasizing the situation of Tehran metropolis. Urban Economics, 7(1), 1-18. https://doi.org/10.22108/ue.2022.133694.1212 [In Persian]
-        Ghobadi, A., & Pourrajabi, M. (2020). The Impact of civil management on the Development of Tourism Industry in Someesara Town. Sustainable Development of Geographical Environment, 1(1), 1-16. https://doi.org/10.52547/sdge.1.1.1 [In Persian]
-        Grah, B., Dimovski, V., & Peterlin, J. (2020). Managing sustainable urban tourism development: The case of Ljubljana. Sustainability, 12(3), 792.‏ https://doi.org/10.3390/su12030792
-        Hajilo, Z., Arghan, A., Daryabari, S. J., & Farhodi, R. (2019). An Analysis of the Effective Factors on Tehran City Metropolitan City's Urban Management System for Integrated Urban Management. Geography and Regional Planning, 8(33), 141-159. https://doi.org/20.1001.1.22286462.1397.9.1.10.0 [In Persian]
-        Jahanshahi, H., & Varesi, H. R. (2022). Developing Strategic Urban Planning with Sustainable Urban Development Approach (A Case Study of Bushehr Port). Journal of Envirnmental based Teoretical Planning, 55(14), 101-124. https://doi.org/20.1001.1.2676783.1400.14.55.5.5 [In Persian]
-        Ji, T., Chen, J. H., Wei, H. H., & Su, Y. C. (2021). Towards people-centric smart city development: Investigating the citizens’ preferences and perceptions about smart-city services in Taiwan. Sustainable Cities and Society, 67, 102691.‏ https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102691
-        Kanwal, S., Rasheed, M. I., Pitafi, A. H., Pitafi, A., & Ren, M. (2020). Road and transport infrastructure development and community support for tourism: The role of perceived benefits, and community satisfaction. Tourism Management, 77, 104014.‏ https://doi.org/10.1016/j.tourman.2019.104014
-        Karimi, G., Hassani, A., & Jahanian, M. (2022). Explaining the Role of Urban Management Components on Tourism Development (Case Study: Tabriz metropolis). urban tourism, 9(3), 63-77. https://doi.org/10.22059/jut.2022.339693.1019 [In Persian]
-        Kazemian, G., & Azadi, E. (2011). Urban tourism development model in the center of Tehran with an urban management approach. Tourism Management Studies, 6(15), 53-84. https://doi.org/10.22054/tms.2011.5084 [In Persian]
-        Koens, K., Klijs, J., Weber-Sabil, J., Melissen, F., Lalicic, L., Mayer, I., ... & Aall, C. (2022). Serious gaming to stimulate participatory urban tourism planning. Journal of Sustainable Tourism, 30(9), 2167-2186. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1819301
-        Lerario, A., & Di Turi, S. (2018). Sustainable urban tourism: Reflections on the need for building-related indicators. Sustainability, 10(6), 1981. https://doi.org/10.3390/su10061981
-        Makhsoos, M., Najafizadeh, N., & Javanmard, H. (2021). Explain the Urban Tourism Development According to the Model With Emphasis on Social-Cultural Stimuli Case Study: Arak city. urban tourism, 8(3), 47-62. https://doi.org/10.22059/jut.2021.319675.889 [In Persian]
-        Motamedi, M., Fakhar, Z., & Mafi, F. (2022). Identifying and Prioritizing Strategic Factors for Tourism Development in Sonqor. urban tourism, 8(4), 73-86. https://doi.org/10.22059/jut.2021.327998.934 [In Persian]
-        Page, S. J., & Duignan, M. (2023). Progress in Tourism Management: Is urban tourism a paradoxical research domain? Progress since 2011 and prospects for the future. Tourism Management, 98, 104737. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2023.104737‏
-        Parvin, M., Razavian, M. T., & Tavakolinia, J. (2020). Importance of urban tourism planning in Tehran with economic approach. Journal of Tourism Hospitality Research, 7(2), 95-110.‏ file:///C:/Users/Tehrani/Downloads/1003920200206.pdf [In Persian]
-        Quang, T. D., Tran, T. C., Tran, V. H., Nguyen, T. T., & Nguyen, T. T. (2022). Is Vietnam ready to welcome tourists back? Assessing COVID-19’s economic impact and the Vietnamese tourism industry’s response to the pandemic. Current Issues in Tourism, 25(1), 115-133.‏ https://doi.org/10.1080/13683500.2020.1860916
-        Rafiyan, M., Ajilian Momtaz, S., & Shiripour, M. (2014). Advocacy planning approach in urban planning (case study: Golestan Neighborhood of Sabzevar City). Geographical Urban Planning Research (GUPR), 2(3), 277-301. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2014.53057 [In Persian]
-        Rezaee, N., & Ghana, E. (2019). Causes of Failure of Urban Management in Urban Tourism Development (Case Study: Tehran). Tour Res., 1(2), 64-75. http://journal.richt.ir/tr/article-1-49-fa.html [In Persian]
-        Vahidzadegan, F., & Zangiabadi, A. (2022). Explaining the interaction between tourism brand equity and urban landscape from the perspective of foreign tourists, a case study of Isfahan city. Tourism Management Studies, 16(53), 173-200. https://doi.org/10.22054/tms.2021.57888.2466 [In Persian]
-        Wang, J., Huang, X., Gong, Z., & Cao, K. (2020). Dynamic assessment of tourism carrying capacity and its impacts on tourism economic growth in urban tourism destinations in China. Journal of Destination Marketing & Management, 15, 100383.‏ https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2019.100383
-        Wirtz, B. W., & Müller, W. M. (2023). An integrated framework for public service provision in smart cities. International Journal of Public Sector Performance Management, 11(3), 310-340.‏ https://doi.org/10.1504/IJPSPM.2023.130260
-        Zabardast, A.R., Darskhan, R. (2021). Explaining the components of achieving sustainable environmental development in the urban management structure of Tabriz metropolis. Sustainability, Development & Environment, 13(2), 21-40. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jsde/Article/846592/FullText [In Persian]
-        Zivyar,P., & Teymouri, S. (2018). Analysis and evaluation of tourism development capabilities historical context Khorramabad‌ (case study: neighborhood of Baba Taher). Geography and Regional Planning, 8(31), 83-96. https://doi.org/20.1001.1.22286462.1397.8.3.27.8 [In Persian]
-        Zmyślony, P., & Kowalczyk-Anioł, J. (2019). Urban tourism hypertrophy: Who should deal with it? The case of Krakow (Poland). International Journal of Tourism Cities, 5(2), 247-269. https://doi.org/10.1108/IJTC-07-2018-0051
گردشگری و توسعه
دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 47
تابستان 1405
صفحه 103-116