گردشگری و توسعه

گردشگری و توسعه

طراحی مدل توسعه گردشگری هوشمند در مناطق روستایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشکدۀ میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
10.22034/jtd.2026.548835.3134
چکیده
توسعه گردشگری روستایی هوشمند با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، رویکردی نوین برای رونق اقتصادی و پایداری فرهنگی جوامع محلی است. این پژوهش با هدف طراحی مدل توسعه گردشگری هوشمند در مناطق روستایی ایران‏، با رویکرد کیفی و روش داده‌بنیاد انجام شده است. مبانی نظری و پیشینه پژوهش‌های ‏مرتبط داخلی و خارجی در حوزه توسعه گردشگری روستایی هوشمند، از طریق روش اسنادی و مطالعات ‏کتابخانه‌ای مورد بررسی جامع قرار گرفت. ‏گردآوری ‏داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 31 نفر از کارشناسان و مدیران ارشد سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، کارشناس کارشناس فناوری اطلاعات در سازمان ‏فرهنگ و ارشاد اسلامی، صاحب‌نظران دانشگاهی (اعضای هیأت علمی) ‏جمع‌آوری و با روش استراوس و کوربین تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عوامل علی ‏شامل (زیرساختی و ‏فناورانه، عوامل اقتصادی-مالی، عوامل اجتماعی-‏فرهنگی، عوامل محیطی-‏اکولوژیک)؛ عوامل ‏مداخله گر شامل (زیرساختی-فنی، عوامل سیاسی-‏حکمرانی، عوامل انسانی‏)، عوامل زمینه‌ای ‏شامل(عوامل تاریخی، عوامل ‏نهادی-حقوقی)؛ پ و ‏هوشمند، توسعه پلتفرم دیجیتالپیامدها شامل(عوامل ژئوپلیتیک و ‏‏امنیتی، عوامل اکولوژیک-‏تکنولوژیک، عوامل روان‌شناختی و ‏ادراکی)‏می باشد. موفقیت این مدل در گرو تعامل همزمان عوامل زیرساختی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و زیست محیطی است. مدل پیشنهادی با تلفیق راهبردهای فنی و انسانی، نه تنها به توسعه پایدار گردشگری روستایی میانجامد، بلکه موجب تقویت اقتصاد محلی، حفظ میراث فرهنگی و ارتقای کیفیت زندگی جامعه میزبان میشود. این مدل میتواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای سیاستگذاران و برنامه ریزان در جهت تحقق گردشگری روستایی هوشمند و پایدار مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Designing a Smart Tourism Development Model for Rural Areas in Iran

نویسنده English

Farhad Javan
Assistant professor, Department of Tourism Management, Faculty of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده English

Smart rural tourism development through digital technologies represents an innovative approach to boosting local economies and preserving cultural sustainability. This study aims to design a smart tourism development model for rural areas in Iran, employing a qualitative methodology based on grounded theory. The theoretical foundations and literature—both domestic and international—related to smart rural tourism development via digital technologies were thoroughly reviewed using documentary and library-based research methods. Data collection was conducted through semi-structured interviews with 31 experts, including senior managers from the Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts Organization, IT specialists from the Ministry of Culture and Islamic Guidance, and academic scholars (faculty members). The data were analyzed using Strauss and Corbin’s grounded theory approach. Findings reveal that causal factors include infrastructural and technological elements, economic-financial drivers, socio-cultural aspects, and environmental-ecological considerations. Intervening conditions comprise technical-infrastructural issues, political-governance dynamics, and human factors. Contextual conditions involve historical and institutional-legal dimensions. The core phenomenon is the development of smart rural tourism through digital technologies. Strategic components include establishing an integrated and intelligent digital infrastructure, developing a unified digital tourism platform for rural areas, implementing smart and data-driven marketing and branding, empowering local communities, and fostering small-scale businesses. Consequences span geopolitical and security. By integrating technical and human-centered strategies, the proposed model not only promotes sustainable rural tourism but also strengthens local economies, safeguards cultural heritage, and enhances the quality of life for host communities. This model can serve as a strategic framework for policymakers and planners in realizing smart and sustainable rural tourism.

کلیدواژه‌ها English

Development
Smart Tourism
Rural Areas

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 بهمن 1404