گردشگری و توسعه

گردشگری و توسعه

تدوین سناریوهای توسعهٔ پایدار گردشگری روستایی با رویکرد آینده‌نگاری (مطالعهٔ موردی: روستاهای هدف گردشگری شهرستان سقز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهاره رحیمی پور 1
محمد ظاهری 2
حسین کریم زاده 3
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران
2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران
10.22034/jtd.2022.295243.2404
چکیده
امروزه آینده‌نگاری کاربرد گسترده‌ای در بسیاری از علوم، برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها دارد. سناریونویسی، به‌منزلهٔ یکی از روش‌های آینده‌نگاری، ابزاری برای تحلیل سیاست‌ها و شناخت شرایط، تهدیدها، فرصت‌ها، نیازها و ارزش‌های برتر آینده است. بدین‌منظور، پژوهش حاضر می‌کوشد سناریوهای توسعهٔ پایدار گردشگری روستاهای هدف گردشگری شهرستان سقز را با استفاده از نرم‌افزار مورفول (Morphol) تدوین کند. این تحقیق، به‌لحاظ هدف، کاربردی و، از نظر ماهیت و روش کار، تحلیلی - توصیفی است. داده‌ها و اطلاعات موردنیاز تحقیق ترکیبی از داده‌های کیفی و کمّی هستند که از طریق مطالعات اسنادی و پیمایشی (مصاحبه با خبرگان) گردآوری شده‌اند. برای تحلیل داده‌ها و شناخت عوامل کلیدی از روش تحلیل میک‌مک (Micmac) و برای تحلیل و تدوین سناریوها از نرم‌افزار مورفول استفاده شده است. نتایج تحقیق تأثیرگذاری ده عامل کلیدی را نشان می‌دهند. این عوامل براساس تحلیل‌های سناریونویسی به چهل وضعیت احتمالی می‌انجامند. نتایج نرم‌افزار مورفول گویای این مطلب است که چهار سناریو احتمال وقوع بیشتری در توسعهٔ پایدار گردشگری روستاهای موردمطالعه دارند. سپس، با مقایسهٔ سناریوها به‌کمک مؤلفه‌هایی چون «درصد احتمال وقوع»، «مقدار اینرسی» و «درجهٔ مطلوبیت»، سناریوی سوم به‌منزلهٔ سناریوی مطلوب انتخاب شد که حرکت به‌سوی مشارکت و هم‌بستگی نسبی در بین مردم و گردشگران، برنامه‌ریزی سیستمی با هدف پایداری اقلیم روستاهای هدف گردشگری، آگاهی نسبی مردم و گردشگران دربارهٔ گردشگری و وجود رقابت نسبی بین روستاهای هدف گردشگری را نشان می‌دهد. برقراری مدیریت یکپارچه روستایی و تمرکززدا و دادن امتیاز به بخش خصوصی برای فعالیت بیشتر در زمینهٔ گردشگری از نیازهای مبرم چنین حرکتی است. همچنین، این سناریو با اجرای طرح جامع گردشگری درپی رشد گردشگری و جذب سرمایه‌گذاران خارج از منطقه است تا، با افزایش توجه نهادهای دولتی و غیردولتی در حمایت از بازسازی آثار گردشگری، تغییرات بنیادینی در برنامه‌ریزی ارتقای کیفیت منابع گردشگری به‌منظور ایجاد انگیزهٔ دوباره در گردشگران برای سفر به روستاهای موردمطالعه به وجود آورد.
کلیدواژه‌ها
توسعهٔ پایدار
آینده‌نگاری
میک‌مک
تحلیل ریخت‌شناسی
شهرستان سقز

عنوان مقاله English

The Formulation Of Sustainable Development Scenarios Of Rural Tourism With A Foresight Approach (Case Study: Tourism Destination Villages-Saqez County)

نویسندگان English

Bahare Rahimipour 1
Mohammad Zaheri 2
Hossein Karimzadeh 3
1 PhD Student Geography and Rural Planning, University of Tabriz, Tabriz, Azarbaijan Sharghi, Iran
2 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Tabriz university, Tabriz, Azarbaijan Sharghi, Iran.
3 Assistant Professor of Geography and Rural Planning, Tabriz university, Tabriz, Azarbaijan Sharghi, Iran.
چکیده English

Nowadays foresight is widely used across an array of sciences, planning and policy makings. Scenario planning is one the methods of future studies- a tool for analyzing the policies, understanding the conditions, the threats, the needs and the superior values of the future. In this regard, the present study tries to address the formulation of tourism sustainable development scenarios of tourism destination villages - saqez county using Morphol software. This research is an applied one and it is descriptive-analytic in nature and method. The data and information required for the research are a combination of qualitative and quantitative data collected through documentary and survey studies (interviewing experts). FL MicMac software was used to analyze data and identifying key factors and Morphological analysis and Morphol software were used to analyze and formulate the scenarios. The results of the study indicate the impact of 10 key factors. According to the scenario analyses, these factors lead to 40 possible conditions. The results of the Morphol software indicate that there are four scenarios with strong compatibility that are more likely to occur in the future development of sustainable tourism in the study villages. Then, by comparing the scenarios with the help of components such as "probability percentage", "inertia value" and "degree of utility ", the third scenario is selected as the optimal scenario which shows the movement towards relative participation and solidarity between people and tourists, system planning for climate sustainability of tourism destination villages, relative awareness of people and tourists, relative competition between tourism destination villages. Establish integrated rural management and concessions to the private sector for more activity in the field of tourism need such a move. This scenario seeks to grow tourism through the implementation of a comprehensive tourism plan and attract investors from outside the region. Through increasing the attention of governmental and non-governmental institutions create the fundamental changes in tourism resource quality planning to travel to the studied villages.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable Development
Foresight
Mic Mac
Morphological Analysis
Saqez county
اسماعیل‌زاده، حسن و اسماعیل‌زاده، یعقوب (۱۳۹۶). شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار و تأثیرپذیر در شهرهای ساحلی (مطالعهٔ موردی: بندر انزلی). فصلنامهٔ فضای جغرافیایی، 17(60)، 77-55. https://doi.org.10.22059/JTCP.2019.285863.670010
اکبریان رونیزی، سعیدرضا و رضوانی، محمدرضا (1394). تحلیل و تبیین پایداری توسعهٔ گردشگری در مناطق روستایی (مطالعهٔ موردی: بخش مرکزی شهرستان دماوند). فصلنامهٔ پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 47(1)، 95-81. https://doi.org. 10.22059/jhgr.2015.51264
الداغی، زهرا، ابراهیمی، عبدالحمید، شجاعی، سامره و دیده‌خانی، حسین (1399). تدوین سناریوهای توسعهٔ منطقهٔ گردشگری استان گلستان با رویکرد آینده‌پژوهی. فصلنامهٔ جغرافیا و توسعه، 58، ۵۹-۷۴. https://doi.org.10.22111/gdij.2020.5176
ایمانی، بهرام (1399). آینده‌پژوهی توسعهٔ متوازن منطقه‌ای برمبنای برنامه‌ریزی سناریوی مبنا (مطالعهٔ موردی: استان اردبیل). فصلنامهٔ جغرافیا و توسعه، 58، ۱۷-۴۴. https://doi.org.10.22111/gdij.2020.5323
تقوایی، مسعود و حسینی‌خواه، حسین (1396). برنامه‌ریزی توسعهٔ صنعت گردشگری مبتنی بر روش آینده‌پژوهی و سناریونویسی (مطالعهٔ موردی شهر یاسوج). فصلنامهٔ برنامه‌ریزی و توسعهٔ گردشگری، ۶(۲۳)، ۳۰-۸. https://doi.org.10.22080/JTPD.2018.1762
تقی‌لو، علی اکبر، سلطانی، ناصر و آفتاب، احمد (1396). پیشران‌های توسعهٔ روستاهای ایران. نشریهٔ برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 20(4)، 28-1. http://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-5316-en.html
علی‌اکبری، اسماعیل، مرصوصی، نفیسه و جلال‌آبادی، لیلا (1398). تدوین سناریوهای مؤثر بر آیندهٔ گردشگری پایدار شهر کرمان با رویکرد آینده‌پژوهی. فصلنامهٔ مطالعات مدیریت گردشگری، 15(50)، 60-35. https://doi.org/10.22054/tms.2020.33013.1953
فاروقی، عمر (1396). نظری به تاریخ و فرهنگ سقز کردستان. سقز: انتشارات محمدی.
کاظمی، مهدی (1385). مدیریت گردشگری. تهران: انتشارات سمت.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1395). www.amar.org.ir
ملکی، محمدحسن، خاشعی ورنامخواستی، وحید، فتحی، محمدرضا و صفاری‌نیا، مهدی (1398). آینده‌پژوهی گردشگری مذهبی استان قم با رویکرد سناریونگاری. فصلنامهٔ گردشگری و توسعه، 8(3)، 205-184. https://doi.org10.22034/JTD.2019.173426.1660
موسوی، میرنجف، جلالیان، اسحاق و کهکی، فاطمه سادات (1396). تدوین سناریوهای عوامل مؤثر بر توسعهٔ گردشگری استان آذربایجان غربی با استفاده از سناریو ویزارد. نشریهٔ گردشگری شهری، 4(3)، 62-49. https://doi.org.10.22059/JUT.2018.229271.292
وارثی، حمیدرضا، تقوایی، مسعود و پریزادی، طاهر (1389). امکان‌سنجی قابلیت‌های گردشگری شهر سقز. فصلنامهٔ مطالعات مدیریت شهری، ۲(۳)، 154-133.   magiran.com/p2364079
یغفوری، حسین، حسینی، سیدعلی و حسینی، سیده مریم (1399). تدوین سناریوهای مؤثر بر توسعهٔ گردشگری با رویکرد آینده‌نگاری (مطالعهٔ موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد). فصلنامهٔ گردشگری شهری، 7(1)، 127-107. https://doi.org.10.22059/JUT.2020.279237.632
Akbarian Ronizi, S. R., & Rezvani, M. (2015). Analysis of the Sustainability of Tourism Development in Rural Areas (Case Study: Central District of Damavand County). Human Geography Research, 47(1), 81-95. https://doi.org10.22059/JHGR.2015.51264 [In Persian]
Aldagji, Z., Ebrahimi, A., Shojaei, S., & Didehkhani, H. (2020).  Scenario development of Golestan province tourism area with a futuristic approach. Geography and Devalopment, 58, 59-74. https://doi.org.10.22111/gdij.2020.5176 [In Persian]
Aliakbari, E., Marsousi, N., & Jalalabadi, L. (2020). Compilation and Priority Assessment of Scenarios Affecting the Future of Sustainable Tourism in Kerman with the Futures studies Approach, Tourism Management Stusies, 15(50), 35-60. https://doi.org/10.22054/tms.2020.33013.1953 [In Persian]
Asmelash, A. G., & Kumar, S. (2019). The structural relationship between tourist satisfaction and sustainable heritage tourism development in Tigrai Ethiopia. Heliyon, 5(3), 1-31. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e01335
Eimani, B. (2020). Regional Balanced Development Future Studies Based on Scenario Planning (Case Study: Ardabil Province). Geography and Devalopment, 18(58), 17-44. https://doi.org.10.22111/GDIJ.2020.5323 [In Persian]
Esmailzadeh, H., & Esmailzadeh, Y. (2019). Recognizing effective and impressible factors on/from tourism sustainability in the coastal cities (The case study: Anzali Port). Geographic Space, 17(60), 55-75. https://doi.org10.22059/JTCP.2019.285863.670010 [In Persian]
Farooghi, O. (2017). A comment on the history and culture of Saqqez Kurdistan. Mohammadi Publications. [In Persian]
Fong, S. F., Lo, M. C., Songan, P., & Vikneswaran, N. (2017). Self-efficacy and sustainable rural tourism development: local community's perspectives from Kuching, Sarawak. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 22(2), 147-159. https://doi.org.10.1080/10941665.2016.1208668
Henderson, L., Avis, M., & Tsui, W. H. K. (2018). Testing discontinuous innovations in the tourism industry: The case of scenic airship services. Journal of Tourism Management, 66, 167-179. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2017.12.007
Iran Statistic Center, Population and Housing Census (2015). Amar. Org.ir [In Persian]
Kazemi, M. (2015). Tourism Management. Tehran: Samt Publications. [In Persian]
Kuosa, T. (2011). Practicing strategic foresight in government: the cases of finland, Singapore and the European union, S. Rajaratnam School of International Studies of Nanyang Technological University. ISBN: 978-981-08-8860-2
Maleki, M. H., Khasehi Varnamkhasti, V., Fathi, M. R., & Safarian, M. (2019). Future Studies of Religious Tourism of Qom Province based on Scenario Planning Approach. Tourism and Devalopment, 8(3), 184-205. https://doi.org10.22034/JTD.2019.173426.1660 [In Persian]
Mousavi, M., Jalalian, E., & Kahaki, F. (2017). Developing Scenarios of the Factors Affecting the Development of Tourism in West Azerbaijan Province Using the Scenario Wizard. Urban Tourism, 4(3), 49-62. https://doi.org10.22059/JUT.2018.229271.292 [In Persian]
Ogato, S. (2014). Planning for sustainable tourism: challenges and opportunities for ecotourism development in Addis Ababa, Ethiopia American. Journal of Human Ecology, 3(2), 20-26. https://doi.org.10.11634/216796221403570
Pongthanaisawan, J. A., Wangjiraniran, W., Chuenwong, K., & Pimonsree, L. (2018). Scenario planning for Low Carbon Tourism City: A Case Study of Nan. Energy Procedia, United Kingdom, 152, 715-724. https://doi.org.10.1016/j.egypro.2018.09.235
Ringland, G. (2006). Scenario Planning: Managing for the Future. Durchschnittliche Kundenbewertung. ISBN-13: 978-0470018811
Sofeska, E. (2016). Relevant factors in sustainable urban development of urban planning methodology and implementation of concepts for sustainable planning (Planning documentation for the Master Plan Skopje 2001–2020). Procedia Environmental Sciences, 34, 140-151. https://doi.org.10.1016/j.proenv.2016.04.014
Taghilo, A., Soltani, N., & Aftab, A. (2017). Propellants of rural development in Iran. Spacial Planning, 20(4), 1-28. http://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-5316-en.html [In Persian]
Taghvaei, M., & Hosseinikhah, H (2018). Tourism Development Planning Based on Futures Studies and Scenario Case Study: Yasouj. Planning and Tourism Development, 6(23), 8-30. https://doi.org.10.22080/JTPD.2018.1762 [In Persian]
UNCTAD (2016). Economic Diversification, non-farm Activities and Rural Transformation, the Least Developed Countries Report 2015 Transforming Rural Economies chapter 3. ISBN, 978-92-1-112905-2
Varesi, H. R., Taghvaie, M., & Parizadi, T. (2010). Fesability of the Tourism Potencials of the Saqhez City by Swot Model. Urban Management, 2(3), 133-154. magiran.com/p2364079 [In Persian]
Yaghfoori, H., Hosseini, S. A., & Hosseini, S. M. (2020). Codification Effective Scenarios on Tourism Development with a Perspective Approach (Case Study: Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. Urban Tourism, 7(1), 107-127. https://doi.org10.22059/JUT.2020.279237.632 [In Persian]
Zhang, J., Keshuai X., & Fengjun, T. (2017). Community Leadership in Rural Tourism Development: A Tale of Two Ancient Chinese ,Villages. Journal of Sustainability, 4(3), 2-22. https://doi.org.10.3390/su9122344