پهنه‌بندی توان اکوتوریسمی منطقه صادق‌آباد بافق، استان یزد

نویسندگان

دانشگاه علم و فرهنگ

چکیده

اکوتوریسم امروزه به عنوان صنعتی پویا و نوپا اهمیت روزافزونی پیدا کرده است و کشورهای مختلف توسعه یافته و در حال توسعه برای حفاظت از محیط زیست، کاهش نرخ بیکاری، بهبود توزیع درآمد، تعامل سازنده و مؤثر با جهان و استفاده از منابع سرشار اقتصادی- اجتماعی و سیاسی آن به دنبال بسط و گسترش طبیعت‌گردی بوده و لیکن به عنوان ابزاری جهت رشد و توسعه پایدار، طبیعت‌گردی را تسهیل و همگانی می‌نماید یکی از راهکارهای مناسب برای گسترش اکوتوریسم شناسایی هر چه بهتر مناطق مختلفی است که استعداد اکوتوریسم دارند و هم چنین برنامه‌ریزی دقیق برای امکان‌سنجی این مناطق به لحاظ قدرت جذب گردشگر، ایجاد گردشگاه‌های مختلف و امکانات زیر‌بنایی برای آنها است. در پهنه‌بندی تلاش بر آن است تا پارامترهای مختلف در ارتباط با یکدیگر قرار گیرند. یافتن محل مناسب برای تأسیسات خاص، مناطق گردشگری و اکوتوریسمی و غیره به شکلی که پارامترهای مختلفی همچون شکل منطقه، فاصله از راه‌های اصلی، فاصله از مراکز جمعیتی و... با وزن‌های مختلف در یافتن آن تأثیر داشته باشند یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های پهنه‌بندی است. از طرفی یکی از الزامات پیشرفت در هر مجموعه‌ای برنامه‌ریزی است و یکی  از راه­حل‌های مناسب در انتخاب و تعیین مکان‌های مناسب پهنه‌بندی است. پژوهش حاضر بر اساس هدف تحقیق، ماهیتی کاربردی دارد و هم چنین بر اساس روش توصیفی- تحلیلی است. در راستای تحقیق حاضر، جهت تعیین و امتیازدهی معیارهای لازم در پهنه‌بندی اکوتوریسمی کویر صادق‌آباد شهرستان بافق استان یزد از 25 کارشناس و مسئول فعال در حوزه اکوتوریسم استفاده گردید. نتایج حاکی از این است که در پهنه‌بندی اکوتوریسمی منطقه سه معیار اصلیِ ارزش‌های اکوتوریسمی، شرایط طبیعی، زیرساخت‌ها و امکانات نقش مهمی دارند. طبق نظر کارشناسان و خبرگان در میان سه معیار بالاترین امتیاز مربوط به ارزش‌های اکوتوریسمی با امتیاز نهایی0.662 می‌باشد در رتبه بعدی شرایط طبیعی با امتیاز 0.247 قرار گرفت و نهایتاً زیر‌ساخت‌ها با ارزش 0.131 حائز پایین‌ترین امتیاز گردید. نهایتاً مناسب‌ترین پهنه برای اکوتوریسم در این منطقه در بخش جنوبی و بخش کوچکی در شرق و مرکز منطقه قرار دارد. پهنه دوم از لحاظ اهمیت کم‌تر از پهنه قبلی ارزش دارد و در بخش شرقی منطقه مورد مطالعه قرار گرفته است. پهنه‌ با‌ اولویت سوم که برای اکوتوریسم ارزش اندکی نسبت به پهنه‌های قبلی دارد و بیشتر زمین‌های کشاورزی و دریاچه‌ها را در بر می‌گیرد و بیشتر در معرض خطر سیلاب قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zonation of Ecotourism potentials(Case Study: Sadeqabad, Bafgh, Yazd)

نویسندگان [English]

  • Seyed Saeed Hashemi
  • Marzieh Habibi

احدنژاد روشنی، محسن، قرخلو، مهدی، و زیاری، کرامت‌الله. (1389). مدل‌سازی آسیب‌پذیری ساختمانی شهرها در برابر زلزله با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعة موردی: شهر زنجان). جغرافیاوتوسعه، شمارة 19، صص 198-171.

اکبری، علی، و قرخلو، مهدی. (1389). اکوتوریسم مفهومی نو در جغرافیای گردشگری، انتشارات انتخاب.

بدری، سیدعلی، و یاری‌حصاری، ارسطو. (1388). انتخاب مناطق نمونة گردشگری با استفاده از روش AHP (نمونة موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد). تحقیقات جغرافیایی، شمارة 95، صص 84-55. 

بهزادفر، مصطفی، و زمانیان، روزبه. (1387). برنامه‌ریزی راهبردی توسعة گردشگری با تکیه‌بر بخش محصول: شهرستان نیشابور. نشریه بین‌المللی مهندسی دانشگاه علم و صنعت ایران: ویژه‌نامه مهندسی معماری و شهرسازی، شمارة 6، ص 89 .

پیر محمدی، زیبا، فقیهی، جهانگیر، زاهدی امیری، قوام‌الدین و شریفی، مرتضی. (1389). ارزیابی توان زیست‌محیطی متناسب با رویکرد طبیعت‌گردی (اکوتوریسم) در جنگل‌های زاگرس مطالعة موردی: سامان عرفی چم حاجی جنگل کاکارضا، لرستان. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، جلد 18، شمارة 2.

جهانیان، منوچهر، نادعلی‌پور، زهرا. (1388). مدیریت گردشگری (تعاریف، ماهیت و اجزاء). مرکز گردشگری علمی ـ فرهنگی دانشجویان ایران، چاپ اول .

جهانیان، منوچهر، و زندی، ابتهال. (1389). بررسی پتانسیل‌های اکوتوریسم مناطق کویری و بیابانی اطراف استان یزد، با استفاده از الگوی SWOT. پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شمارة 74، صص 61- 74.

زبردست، اسفندیار. (1380). کاربرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای.هنرهایزیبا، شمارة 10، صص 28-18.

سپهر، عادل، و صفرآبادی، اعظم. (1392). تحلیل معیار‌های اثرگذار بر توسعة اکوتوریسم در مناطق بیابانی. مجلة پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دورة 45، شمارة 4..

سپهر، عادل، اختصاصی، محمدرضا، و المدرسی، سید علی. (1391). ایجاد سامانة شاخص‌های بیابان‌زایی براساس DPSIR (بهره‌گیری از روش فازی ـ تاپسیس). جغرافیاوبرنامه‌ریزیمحیطی، سال23، شمارة 45، صص 50-33.  

شایان، سیاوش، و پارسائی، اسماعیل. (1386). امکان‌سنجی نواحی مستعد توسعة اکوتوریسم در استان کهگیلویه و بویراحمد. مدرس علوم انسانی، ویژه‌نامة جغرافیا.

صفاری، امیر، قنواتی، عزت‌اله، و صمیمی‌پور، خدیجه. (1392). شناسایی پهنه‌های مستعد توسعة اکوتوریسم در شهرستان کازرون. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال دوازدهم، شمارة 26.

فنل، ای دیوید. (1388). مقدمه‌ای بر طبیعت‌گردی. ترجمة جعفر اولادی قادیکلایی. انتشارات دانشگاه مازندران، چاپ دوم .

قدسی‌پور، سیدحسن. (1385). فرآیندتحلیلسلسلهمراتبی AHP. تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر. 

هاشمی، سیدسعید، و پورشاطری، محسن. (1395). شناسایی عوامل مؤثر بر جذب گردشگران خارجی به مناطق بیابانی و کویری (مطالعة موردی: صادق‌آباد بافق). گردشگری علم و فرهنگ، سال سوم، شمارة 4، صص 39-46.

 

Banerjee, U. K, S. Kumari, S. K. P. Sudhakar (2002); Remote Sensing and GIS based ecotourism planning: A case study for western Midnapore, West Bengal, India, ‌http://www. GIS development.net/ application miscellaneous/ mise028 pdf. HTML.

Bukenya, James O. (2002); Application of GIS in ecotourism development decisions: evidence fromthe pearl of Africa, Natural resource economics program, West Virginia university- Morgantown,wv26506-6108.

Coria, J., calfucura, E., 2011. Ecotourism and the development of indigenous communities: The good, the bad, and the ugly, Ecological Economics.vol 73. pp. 47–55.

Dondo, Ch. , S. T. Bhunu & U. Rivertt (2003); GIS in tourism-A Zimbabwean perspective,The international archives of Photogrammetry, remote sensing and spatial information sciences, vol. xxx IV, part 6/ w6.

Fennell, A., (2009) Ecotourism an introduction, Routledge, pub.

Ielenicz, M.(2009) , Geotope, Geosite, Geomorphosites, The Annals of Valahia University of Târgovişte, Geographical Series, Tome 9.

Jiaxi, L. (2003); Multi-Functioned parking Facility's Site Selection in Tourist Towns, case study of clang Yang, China, Master thesis; International.

T. Fung a; F. K. -K. Wong aAffiliation: a Department of Geography and Resources Management, The Chinese University of Hong Kong, Shatin, New Territories, Hong Kong Geocarto International, Volume 22, Issue 2 June 2007 , pages 87 – 105