گردشگری و توسعه

گردشگری و توسعه

واکاوی نقش تصویر ذهنی گردشگران و نگرش سبز در توسعۀ پایدار گردشگری با نقش میانجی سرمایۀ فکری سبز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ناصر سیف اللهی 1
میر امیر فروزان 2
1 استاد گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
10.22034/jtd.2024.459110.2924
چکیده
امروزه، توسعۀ ناپایدار گردشگری مشکلات زیادی برای مقاصد گردشگری و جوامع محلی ایجاد کرده است. بنابراین، گردشگران و سازمان‌های گردشگری باید توجه بیشتری به مفاهیم زیست‌محیطی داشته باشند. این پژوهش با هدف واکاوی نقش تصویر ذهنی گردشگران و نگرش سبز در توسعۀ پایدار گردشگری با نقش میانجی سرمایۀ فکری سبز صورت گرفته است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش و ماهیت توصیفی ـ پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعۀ آماری پژوهش دربردارندۀ تمامی گردشگران شهر اردبیل است که طبق فرمول کوکران برای جوامع نامحدود، 384 نفر برای نمونه انتخاب شدند و انتخاب این افراد از جامعۀ آماری به روش تصادفی ساده صورت گرفت. داده‌ها به‌وسیلۀ چهار پرسش‌نامۀ استاندارد «تصویر ذهنی»، «نگرش‌های زیست‌محیطی»، «راهکارهای توسعۀ گردشگری» و «سرمایۀ فکری سبز» گردآوری شده است که پایایی آن‌ها توسط آلفای کرونباخ (به ترتیب با مقادیر 888/0، 858/0، 905/0 و 933/0) و روایی نیز به‌وسیلۀ تحلیل عاملی تأییدی تأیید شده است. تحلیل داده‌ها با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و با استفاده از دو نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس26 و اسمارت‌ پی‌ال‌اس3 صورت گرفته است. براساس یافته‌های پژوهش، تصویر ذهنی گردشگران و سرمایۀ فکری سبز در توسعۀ پایدار گردشگری و همچنین، تصویر ذهنی گردشگران و نگرش سبز در سرمایۀ فکری سبز تأثیر مثبت و معنادار دارند. اما نگرش سبز در توسعۀ پایدار گردشگری تأثیر معناداری ندارد. همچنین، سرمایۀ فکری سبز رابطۀ تصویر ذهنی گردشگران و توسعۀ پایدار گردشگری و نیز رابطۀ نگرش سبز و توسعۀ پایدار گردشگری را میانجیگری می‌کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند بر عملکرد سبز گردشگران و سازمان‌های گردشگری مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها
تصویر ذهنی
توسعۀ پایدار
سرمایۀ فکری سبز
گردشگری
نگرش سبز

عنوان مقاله English

Analyzing the role of tourists' mental image and green attitude on the sustainable development of tourism with the mediating role of green intellectual capital

نویسندگان English

Naser Seifollahi 1
Mir Amir Forouzan 2
1 Professor, Department of Business Administration, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 PhD student in Business Administration, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

Extended abstract
Objective
Although tourism development has advantages, it brings many environmental problems for tourism destinations and local communities. Therefore, tourists and tourism organizations should pay more attention to environmental concepts. Based on this, the overall goal of the current research was to investigate the role of tourists' mental image and green attitude on the sustainable development of tourism with the mediating role of green intellectual capital.
 
Methods
This research was applied in terms of purpose and descriptive-survey in terms of the nature of the method. The statistical population of the research was all tourists who chose Ardabil city as their tourist destination. The sampling method was a simple random sampling and Cochran's formula was used to determine the sample size, and due to the unlimited population, the sample size was determined to be 384 people. The data collection method was library studies as well as field method (using questionnaires). Data collection of the field section was done by four standard questionnaires "mental image", "environmental attitudes", "tourism development solutions" and "green intellectual capital". All questions were graded on a Likert scale. The reliability of the questionnaires was confirmed by Cronbach's alpha method and the validity was also confirmed by confirmatory factor analysis. Data analysis was done by SEM method and using SPSS 26 and Smart-PLS 3 software.

کلیدواژه‌ها English

Green attitude
Green intellectual capital
Mental image
Sustainable Development
Tourism
الهی چورن، محمدعلی، عینالی، جمشید و چراغی، مهدی (1397). تبیین موانع توسعۀ صنعت گردشگری (مطالعه موردی: شهر کجور). فصلنامۀ جغرافیایی فضای گردشگری، 7(28)، 109-124. https://journals.iau.ir/article_545437.html.
بابایی کارنامی، علی، نبوی چاشمی، سیدعلی و ثریایی، علی (1402). ارائۀ مدل تأثیر سرمایه‎های اجتماعی و فکری بر بهبود نرخ بهره‌وری و تولید در شرکت‌های تولیدی استان مازندران. تحقیقات اقتصاد و توسعۀ کشاورزی ایران، 54(1)، 317-327. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2022.346788.669167.
بذرکار، اردشیر و میرزایی میلانی، سیاوش (1396). بررسی تأثیر تصویر ذهنی گردشگران بر توسعۀ صنعت گردشگری در شرایط پایدار (مطالعۀ موردی: شهر تبریز). مقالۀ ارائه‌شده در سومین کنفرانس سالانۀ مدیریت و اقتصاد کسب‌وکار، تهران، ایران. 2 دی 1396. https://civilica.com/doc/743530.
حکم‌آبادی، علی‌اکبر و دولت‌آبادی، افسانه (1399). بررسی حقوقی و اقتصادی تأثیر تحریم‌ها بر صنعت گردشگری. فصلنامۀ بین‌المللی قانون‌یار، 4(13)، 123-148. https://ensani.ir/file/download/article/1597650550-10125-13-6.pdf
سالاری، ریحانه، ذاکری بهار، سیده عطیه، ساعتچیان، وحید و اصفهانی، مهدی (1398). نقش نگرش زیست‌محیطی گردشگران بر توسعۀ برند مقصد مکان‌های تفریحی شهر مشهد. مقالۀ ارائه‌شده در دومین همایش ملی برند در ورزش با رویکرد برند ورزش رضوی، مشهد، ایران. 7 آذر 1398. https://civilica.com/doc/1595486.
سیدعلی‌پور، سیدخلیل و صدر، سیده زهرا (1398). نقش فضاهای مجازی در آشنایی و تصویر ذهنی گردشگران خارجی در سفر به ایران. برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری، 8(31)، 197-217. https://doi.org/10.22080/jtpd.2020.16520.3057.
سیف‌اللهی، ناصر (1400). بررسی مؤلفه‌های بسته‌بندی محصولات کشاورزی بر قصد خرید مصرف‌کننده. تحقیقات اقتصاد و توسعۀ کشاورزی ایران، 52(3)، 525-539. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2021.307443.668936
سیف‌اللهی، ناصر و ابراهیمی خراجو، وحیده (1400). واکاوی نقش تعدیلگری مدیریت دانش در رابطۀ سرمایه‌های فکری و مزیت رقابتی برند: با تمرکز بر نقش میانجی ارزش برند (نمونۀ پژوهش: هتل‌های اردبیل). مدیریت دانش سازمانی، 4(4)، 151-182. https://doi.org/10.22034/JTD.2022.322632.2547
سیف‌اللهی، ناصر؛ رحیمی‌کلور، حسین و شیرنژاد مغانلو، مصطفی (1399). تأثیر واکنش به تبلیغات نقطۀ خرید بر وفاداری به برند فروشگاهی با نقش میانجی خودپندارۀ مشتری. مدیریت برند، 7(1)، 1-50. https://doi.org/10.22051/bmr.2020.32321.2026
شاطریان، محسن؛ کیانی سلمی، صدیقه و شیخ‌زاده، فاطمه (1398). بررسی اثر تصویر ذهنی گردشگران فستیوال گل و گلاب قمصر و نیاسر بر کیفیت و ارزش ادراک‌شده از خدمات. گردشگری شهری 6(1)، 1-17.
 https://doi.org/10.22059/jut.2018.250298.440
فخری‌پور محمدی، افسانه، شماعی، علی، پریزادی، طاهر و ساسان‌پور، فرزانه (1402). تحلیل تصویر ذهنی گردشگران با تأکید بر گردشگری خلاق (مورد مطالعه: منطقۀ 12 تهران). گردشگری و توسعه، 12(1)، 325-343. https://doi.org/10.22034/JTD.2022.309566.2476
فرشاد، لقمان، دربان آستانه، علیرضا و پوراحمد، احمد (1401). تحلیلی بر نقش تصویر ذهنی از برند مقصد در توسعۀ گردشگری مطالعۀ موردی: شهرستان مریوان. گردشگری شهری، 9(1)، 49-65. https://doi.org/10.22059/jut.2022.332215.965
فلاح فعال، مسعود و کیاکجوری، کریم (1400). راهبردهای توسعۀ گردشگری پایدار و فرصت‌های سرمایه‌گذاری (مورد مطالعه: منطقۀ آزاد تجاری-صنعتی انزلی). توسعه و سرمایه، 6(1)، 33-52. https://doi.org/10.22103/jdc.2021.17341.1130
محمودی، مصطفی و بیشمی، بهار (1401). سنجش عوامل مؤثر بر نگرش و گرایش فعالان گردشگری به گردشگری سبز. مطالعات اجتماعی گردشگری، 10(20)، 189-210. https://doi.org/10.52547/journalitor.36143.10.20.0
ملانوری، حمید و قدیری، سمیه (1402). بررسی تأثیر سرمایۀ فکری بر توسعۀ گردشگری صحرایی. ماهنامۀ پایاشهر، 5(51)، 1-14. https://payashahr.ir/investigating-the-impact-of-intellectual-capital-on-the-development-of-desert-tourism/.
نوری، علیرضا و سبحانی، نرجس (1402). بررسی تأثیر رفتار جامعۀ میزبان بر جذب گردشگران با میانجی‌گری تصویر ذهنی گردشگر (مطالعۀ موردی: گردشگران شهر مشهد). کاوش‌های نوین در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری، 1(2)، 44-59. https://doi.org/10.22034/necsbm.2023.411594.1020.
Ammar, S., Ibraheem, M. M. Z. & Abdulaziz, T. (2021). The impact of employee behavior in improving the mental image of tourism destination and hospitality services: An applied study on Hurghada. Journal of Association of Arab Universities for Tourism and Hospitality, 20(4), 251-278. https://doi.org/10.21608/jaauth.2021.77318.1184.
Aytekin, A., Keles, H., Uslu, F., Keles, A., Yayla, O., Tarinc, A. & Ergun, G. S. (2023). The effect of responsible tourism perception on place attachment and support for sustainable tourism development: The moderator role of environmental awareness. Sustainability, 15(7), 1-17. https://doi.org/10.3390/su15075865.
Babaie Karnami, A., Nabavi Chashmi, S. A., & Sorayai, A. (2023). Presenting a model of the impact of social and intellectual capital on improving productivity and production rates in manufacturing companies in Mazandaran province. Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 54(1), 317-327. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2022.346788.669167 [In Persian]
Barakazi, M. (2023). Unsustainable tourism approaches in touristic destinations: A case study in Turkey. Sustainability, 15(6), 4744. https://doi.org/10.3390/su15064744.
Bazrkar, A. & Mirzaei Milani, S. (2017). Investigating the impact of tourists' mental image on the development of the tourism industry in sustainable conditions (case study: Tabriz city). Paper presented at the 3rd Annual Conference on Business Management and Economics, Tehran, Iran. 22 December 2017. https://civilica.com/doc/743530 [In Persian]
Begum, S., Ashfaq, M., Asiaei, K. & Shahzad, K. (2023). Green intellectual capital and green business strategy: The role of green absorptive capacity. Business Strategy and the Environment, 32(7), 4907-4923. https://doi.org/10.1002/bse.3399.
Daskin, M. & Pala, K. (2022). Importance of destination image and customer satisfaction for new emerging destinations: An empirical research case from tourism development perspective. SSRN Electronic Journal, 20(5), 1203-1217. https://doi.org/10.25145/j.pasos.2022.20.081.
Elahi Churan, M. A., Einali, J. & Cheraghi, M. (2018). Explaining the obstacles to the development of the tourism industry (case study: Kajur city). Tourism Space, 7(28), 109-124. https://journals.iau.ir/article_545437.html [In Persian]
El Archi, Y., Benbba, B., Kabil, M. & David, L. D. (2023). Digital technologies for sustainable tourism destinations: State of the art and research agenda. Administrative Sciences, 13(8), 184. https://doi.org/10.3390/admsci13080184.
Fakhripour Mohammadi, A., Shamai, A., Parizadi, T., & Sasan‌Pour, F. (2023). Analysis of tourists' mental image with emphasis on creative tourism (Case study: District 12 of Tehran). Journal of Tourism and Development, 12(1), 325-343. https://doi.org/10.22034/JTD.2022.309566.2476 [In Persian]
Falahfaal, M. & Kia kojouri, K (2021). Sustainable tourism development strategies and investment opportunities (case study: Anzali free-trade industrial zone). Journal of Development and Capital, 6(1), 33-52. https://doi.org/10.22103/jdc.2021.17341.1130 [In Persian]
Farshad, L., Durban Astana, A., & Pourahmad, A. (2022). Analysis of the role of the mental image of the destination brand in tourism development, case study: Marivan city. Urban Tourism, 9(1), 49-65. https://doi.org/10.22059/jut.2022.332215.965 [In Persian]
Frias-Jamilena, D. M., Fernandez-Ruano, M. L. & Polo-Pena, A. I. (2022). Gamified environmental interpretation as a strategy for improving tourist behavior in support of sustainable tourism: The moderating role of psychological distance. Tourism Management, 91(1), 104519. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2022.104519
Han, H., Lee., S., Al-Ansi, A., Kim, H. C., Ryu, H. B., Kim, J. J. & Kim, W. (2019). Convention tourism and sustainability: Exploring influencing factors on delegate green behavior that reduce environmental impacts. Sustainability, 11(14), 3903. https://doi.org/10.3390/su11143903
Hokmabadi, A. A. & Dowlatabadi, A. (2020). Legal and economic analysis of the impact of sanctions on the tourism industry. Law International Quarterly, 4(13), 123-148. https://journal-law.ir/1399/03/26/post-15 [In Persian]
Kante, M., Chepken, R., Oboko, R. (2018). Partial least square structural equation modeling use in information systems: An updated guideline in exploratory settings. Kabarak Journal of Research and Innovation, 6(1), 49-67. https://doi.org/10.58216/kjri.v6i1.125
Kawuryan, M. W., Fathani, A. T., Purnomo, E. P., Salsabila, L., Azmi, N. A., Setiawan, D. & Fadhlurrohman, M. I. (2022). Sustainable tourism development in Indonesia: Bibliometric review and analysis, Indonesian Journal of Geography, 54(1), 154-166. https://doi.org/10.22146/ijg.64657
Khairy, H. A., Elzek, Y., Aliane, N. & Agina, M. F. (2023). Perceived environmental corporate social responsibility effect on green perceived value and green attitude in hospitality and tourism industry: The mediating role of environmental well-being. Sustainability, 15(6), 4746. https://doi.org/10.3390/su15064746
Kim, S. B., Kim, D. Y. & Bolls, P. (2014). Tourist mental-imagery processing: Attention and arousal. Annals of Tourism Research, 45(1), 63-76. https://doi.org/10.1016/j.annals.2013.12.005.
Lekovic, K., Tomic, S., Maric, D. & Curcic, N. V. (2020). Cognitive component of the image of rural tourism destination as a sustainable development potential. Sustainability, 12(22), 1-12. https://doi.org/10.3390/su12229413.
Mahmoudi, M. & Bishami, B. (2022). Measuring the effective factors on the attitude and tendency of tourism activists towards green tourism. Social Studies of Tourism, 10(20), 189-210. https://doi.org/10.52547/journalitor.36143.10.20.0 [In Persian]
Martins, M. (2015). The tourist imagery, the destination image and the brand image. Journal of Hospitality and Tourism Management, 3(2), 1-22. https://doi.org/10.15640/jthm.v3n2a1
Mill, R. & Morrison, A. (1998). The tourism system: An introductory text, 3rd edition. Dubuque, IA: Kendell/Hunt Publishing Co.
Mollanoori, H. & Ghadiri, S. (2023). Investigating the impact of intellectual capital on the development of desert tourism. Payashahr Monthly, 5(51), 1-14. https://payashahr.ir/investigating-the-impact-of-intellectual-capital-on-the-development-of-desert-tourism [In Persian]
Nouri, A. & Sobhani, N. (2024). Investigating the impact of the host community's behavior on the attraction of tourists through the mediation of the tourist's mental image (Case study: Mashhad city tourists). Novel Explorations in Computational Science and Behavioral Management, 1(2), 44-59. https://doi.org/10.22034/necsbm.2023.411594.1020 [In Persian]
Opatha, H. H. D. P. J. & Kottawatta, H. K. (2020). Impact of green attitude on green work behavior: An empirical study on employees in Sri Lankan tiles manufacturing company. Asian Journal of Social and Management Technology, 2(4), 1-7. https://www.ajssmt.com/Papers/240107.pdf
Pham, N. T., Hoang, H. T. & Phan, Q. P. T. (2020). Green human resource management: A comprehensive review and future research agenda. International Journal of Manpower, 41(7), 845-878. https://doi.org/10.1108/IJM-07-2019-0350.
Quoquab, F., Thurasamy, R. & Mohammad, J. (2018). Driving green consumerism through strategic sustainability marketing. IGI Global Publishing. https://doi.org/10.4018/978-1-5225-2912-5.
Roxas, F. M. Y., Rivera, J. P. R. & Gutierrez, E. L. M. (2020). Mapping stakeholders’ roles in governing sustainable tourism destinations. Journal of Hospitality and Tourism Management, 45(1), 387-398. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2020.09.005.
Rundengan, F. D. P., Tjahjadi, B. (2023). The impact of green intellectual capital on sustainable performance case studies in educational organizations. 3rd International Conference on Education and Technology, (pp. 793-814). https://doi.org/10.2991/978-2-38476-056-5_74.
Sabrina, H. & Lamraoui, Z. (2022). Intellectual capital: Concepts, characteristics and classification. Afak for Sciences Journal, 7(2), 1-10. https://www.asjp.cerist.dz/en/PresentationRevue/351.
Sadiq, M., Adil. M. & Paul, J. (2022). Eco-friendly hotel stay and environmental attitude: A value-attitude-behavior perspective. International Journal of Hospitality Management, 100(1), 103094. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2021.103094.
Salari, R., Zakeri Bahar, S. A., Saatchian, V. & Esfahani, M. (2019). The role of tourists' environmental attitude on the development of the destination brand of recreational places in Mashhad. The article presented in the 2nd national conference of brand in sports with the approach of Razavi sports brand, Mashhad, Iran. 27 November, 2019. https://civilica.com/doc/1595486/ [In Persian]
Santos, V., Sousa, M. J., Costa, C. & Au-Yong-Oliveira, M. (2021). Tourism towards sustainability and innovation: A systematic literature review. Sustainability, 13(20), 11440. https://doi.org/10.3390/su132011440.
Seifollahi, N. (2021). Investigating the effect of packaging of agricultural products on the consumer's purchase intention. Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 52(3), 525-539, https://doi.org/10.22059/ijaedr.2021.307443.668936 [In Persian]
Seifollahi, N., & Ebrahimi Kharajo, V. (2023). Analyzing the role of intellectual capital on the competitive advantage of the brand with the mediating role of innovation and brand value (Case study: Marketing managers of the hospitality and hotel sector). Journal of Tourism and Development, 12(2), 141-163, https://doi.org/10.22034/JTD.2022.322632.2547 [In Persian]
Seifollahi, N., Rahimi Kolour, H., & Shirenjad Moghanlou, M. (2020). The effect of response to point of purchase advertising on store brand loyalty with the mediating role of customer’s self-concept. Quarterly Journal of Brand Management, 7(1), 1-50. https://doi.org/10.22051/bmr.2020.32321.2026 [In Persian]
Seyyed Alipour, S. K. & Sadr, S. Z. (2020). The role of virtual spaces in getting acquainted and creating an image in the mind of foreign tourists traveling to Iran (Case study: Tehran). Journal of Tourism Planning and Development, 8(31), 197-217. https://doi.org/10.22080/jtpd.2020.16520.3057 [In Persian]
Shaterian, M., Kiani, S., & Sheikhzadeh, F. (2019). Investigating the effect of tourists' mental image of Qamsar and Niasar Flower & Golab Festival on quality and perceived value of services. Urban Tourism, 6(1), 1-17. https://doi.org/10.22059/JUT.2018.250298.440 [In Persian]
Shazali, R. A., Kamaluddin, A., Sa’ad, S. & Khailque, M. (2023). Green intellectual capital measurement in the hotel industry: The developing country study. Corporate Governance and Organizational Behavior Review, 7(3), 80-89. https://doi.org/10.22495/cgobrv7i3p7.
Streimikiene, D., Svagzdiene, B., Jasinkas, E. & Simanavicius, A. (2020). Sustainable tourism development and competitiveness: The systematic literature review. Sustainable development, 29(1), 259-271. https://doi.org/10.1002/sd.2133.
Suhan, Samartha, V., Kodikal, R. (2018). Measuring the effect size of coefficient of determination and predictive relevance of exogenous latent variables on endogenous latent variables through PLS-SEM. International Journal of Pure and Applied Mathematics, 119(18), 39-48. https://acadpubl.eu/hub/2018-119-18/1/4.pdf
Tahiri, A., Kovaci, I., Lekiqi, B. & Rexhepi, A. (2021). Tourism and hotel industry: Definition, concepts and development – the case of Kosovo. Quality-Access to Success, 22(182), 110-115. https://www.proquest.com/docview/2526906264?sourcetype.
Vrana, V. (2023). Sustainable tourism development and innovation: Recent advances and challenges. Sustainability, 15(9), 7224. https://doi.org/10.3390/su15097224.
Wendt, J. A. (2020). New tourism in XXI century-new definition. International Scientific and Practical Conference, (pp. 94-98). M. Kozybaev University. https://www.eunwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284421152.
Xin, C. & Wang, Y. (2023). Green intellectual capital and green competitive advantage in hotels: The role of product innovation and green transformational leadership. Journal of Hospitality and Tourism Management, 57(1), 148-157. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2023.10.001.
Zhu, D., Wang, J. & Wang, M. (2022). Sustainable tourism destination image projection: The inter-influences between DMOs and tourists. Sustainability, 14(5), 3073. https://doi.org/10.3390/su14053073.