ارزیابی و رتبه بندی استان های کشور برای گردشگری پرندگان در مقصدهای تالابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 رییس اداره اطلاعات و آمار و سامانه مدیریت پروژه/شرکت ارتباطات زیرساخت

2 عضو هیات علمی دانشگاه تهران

3 استادیاردانشگاه تهران

10.22034/jtd.2021.230102.2123

چکیده

ایران به لحاظ تعداد کل گونه‌ها و گونه‌های اندمیک با برخی کشورها قابل مقایسه نیست، لیکن تنوع بومگانی ایران متاثر از سه منطقه زیست جغرافیایی کلان جهان (پالئارکتیک، آفریکن و اورینتال)، می‌تواند جاذبه در تمام فصول برای پرنده‌نگرهایی از قاره‌ها و کشورهای متفاوت فراهم آورد. بیشترین گونه‌ها را در ایران پرندگان متکی به تالاب‌ها تشکیل می‌دهند و توسعه گردشگری پرندگان همسو با اهداف توسعه پایدار می‌تواند بر حفاظت از تالاب‌ها و درآمدزایی برای جوامع محلی نیز مؤثر باشد. وجود 41 نوع از 42 نوع تالاب مشخص‌شده کنوانسیون رامسر، وجود تعداد 105 مکان مهم پرندگان (Important Bird Area) از تعداد 391 مکان خاورمیانه و 555 گونه‌ متنوع ایران نشان از وجود ظرفیت توسعه این نوع گردشگری دارد. هدف از این پژوهش، ظرفیت‌سنجی گردشگری پرندگان در محدوده جغرافیایی کشور ایران با استخراج عوامل متعدد مؤثر در انتخاب مقصد گردشگری پرندگان، امتیازدهی، ارزیابی و تولید نقشه‌های پهنه‌بندی‌شده‌ بوده‌است. وزن‌دهی معیارهای انتخاب مقصد، با روش سوآرا و رتبه‌بندی مقاصد با روش تاپسیس انجام شده‌است. در عامل «اهمیت گونه‌ای»، استان‌های گلستان، گیلان و مازندران، سیستان و بلوچستان، فارس، هرمزگان و خوزستان، عامل «تنوع گونه‌ای»، استان‌های خوزستان، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، فارس، مازندران، گلستان و تهران، عامل «دسترسی به زیستگاه‌های تالابی»، استان‌های آذربایجان غربی و هرمزگان، عامل «اهمیت دسترسی به راهنماهای محلی پرنده‌نگری»، استان‌های تهران، کردستان، آذربایجان غربی و بوشهر و در مجموع «کل عوامل مؤثر در انتخاب مقصد»، استان‌های آذربایجان غربی و هرمزگان رتبه‌های برتر بودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and prioritization of Iran's provinces from the perspective of avitourism in wetland destinations

نویسندگان [English]

  • Somayeh Kazemy Gooranabad 1
  • Mohammad Reza Rezvani 2
  • Alireza Darbanastane 3
2 Academic Member in University of Tehran
3 Academic member of University of Tehran
چکیده [English]

Iran is not comparable to some countries in terms of the total number of endemic bird species, but Iran's ecosystem diversity, influenced by the three major biogeographical regions of the world, can attract birdwatchers from different continents and countries in all seasons. Most bird species in Iran are dependent wetlands, and the development of avitourism in line with the goals of sustainable development can also be effective in protecting wetlands and generating income for the local communiies. The existence of 41 of the 42 types of wetlands identified in the Ramsar Convention, the existence of 105 important bird areas (IBAs) from the 391 places existed in the Middle East and also the 555 different species in Iran, indicate the development capacity of avitourism. The purpose of this study is to measure the tourism capacity of avitourism in the geographical spread of Iran by extracting various factors influencing the selection of avitourism destination, scoring, evaluation and production of zonation maps. The weighting of the destination selection criteria has been done by SWARA method and ranking of destinations with TOPSIS technique. In terms of "species importance", Golestan, Gilan and Mazandaran, Sistan and Baluchistan, Fars, Hormozgan and Khuzestan provinces, in "species diversity" factor, Khuzestan, Hormozgan, Sistan and Baluchistan, Fars, Mazandaran, Golestan and Tehran provinces, in "access to wetland habitats", Tehran, Kurdistan, West Azerbaijan and Bushehr provinces, and lastly in "all the factors influencing the choice of destination", West Azerbaijan and Hormozgan provinces are in the top of rankings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Avitourism
  • Tourist Capacity
  • SWARA method
  • TOPSIS
  • Wetland