مدل تجاری‌سازی سایت‌های تاریخی- طبیعی (موردمطالعه: سایت بیستون)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد کارافرینی گرایش گردشگری، دانشگاه رازی

2 استادیار گروه مدیریت و کارآفرینی؛ دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد؛ دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده

امروزه در سراسر جهان ارائه و به مراتب بهره‌برداری از مدل‌های بومی تجاری‌سازی سایت‌های تاریخی- طبیعی سبب افزایش جذب گردشگر و در نهایت عاملی مهم در نگهداری و توسعه این مراکز شده است؛ اما در حال حاضر اکثر مجموعه‌های گردشگری کشور ازجمله سایت تاریخی- طبیعی بیستون که به ثبت جهانی نیز رسیده‌اند، متاسفانه فاقد مدلی بومی جهت تجاری‌سازی است. مطالعه پیش رو بر اساس ضرورت به ارائه مدلی بومی برای کسب درآمدهای پایدار از مناطق و سایت‌های گردشگری با حفظ هویت این مراکز و با رویکرد پژوهشی کیفی و بر اساس نظریه داده بنیاد، پرداخته است. داده‌های موردنیاز از نمونه 12 نفری متشکل از خبرگان دانشگاهی، اداری و فعالان حوزه گردشگری در استان کرمانشاه با ابزار مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختارمند، جمع‌آوری و مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. جمع‌آوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. پس از کدگذاری مفاهیم، مقوله‌ها استخراج و این مقوله‌ها در قالب مدلی متشکل از عوامل علی، زمینه‌ساز، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای دسته‌بندی شد. بنا بر مدل به‌دست‌آمده، مقوله‌های اصلی شامل: شرایط علی (رویکرد بخش دولتی و ...)، شرایط مداخله‌گر (نقش دولت، آلاینده‌ها و...)، شرایط زمینه‌ای (متغیرهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و ...)، پدیده محوری (توسعه زیرساخت‌ها، تنظیم فعالیت‌های گردشگری و ...)؛ راهبردها (آموزشی، تبلیغات مؤثر و ...) و پیامدها (اجتماعی و فرهنگی و ...) بودند. در پایان نیز راهکارهای عملیاتی جهت تجاری‌سازی این اماکن با تمرکز بر سایت بیستون، ارائه گردید.