طراحی الگوی توسعۀ پایدار گردشگری کشاورزی مبتنی بر مؤلفه‌های سازمانی مورد مطالعه: استان‌های حاشیۀ دریای خزر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مؤسسۀ تحقیقات اصلاح و تهیۀ نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 عضو هیئت علمی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 عضو هیئت علمی دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

هدف اصلی این مطالعه تبیین مؤلفه‌های سازمانی توسعۀ پایدار گردشگری کشاورزی در استان‌های حاشیۀ دریای خزر است. جامعۀ آماری این پژوهش را کلیۀ کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان‌های گیلان، مازندران و گلستان تشکیل دادند (288(N=. به‌منظور جمع‌آوری‌ داده‌ها از ‌پرسش‌نامه‌ استفاده شد. تحلیل ‌داده‌ها با استفاده ‌از روش ‌مدل‌سازی ‌معادلات ‌ساختاری ‌با ‌بهره‌گیری از ‌نرم‌افزار لیزرل (LISREL) ‌نسخۀ 8.5 ‌و نرم‌افزار اِس‌پی‌اِس‌اِس (SPSS) نسخۀ 22 انجام شد. ‌نتایج این مطالعه تأثیر مثبت و معنی‌دار بین مؤلفه‌های سازمانی استخراج‌شده از مبانی نظری تحقیق را در توسعۀ پایدار گردشگری کشاورزی به‌منزلۀ یکی از مصادیق کشاورزی چندکارکردی تأیید می‌کند. براساس نتایج این پژوهش، اتخاذ رویکردی کارآفرینانه به‌منظور خلق و ایجاد ارزش‌های جدید برای ذی‌نفعان بخش کشاورزی، تغییر راهبرد سازمانی از کشاورزی تک‌کارکردی به کشاورزی چندکارکردی، تقویت پیوندها و ارتباطات سازمانی با کلیۀ نهادهای درگیر در فرایند توسعۀ انواع بروندهای غیرکالایی کشاورزی و آموزش و توسعۀ دانش و مهارت منابع انسانی (شامل کارشناسان و بهره‌برداران) در زمینۀ چگونگی راه‌اندازی کسب‌وکارهای جدید و بروندادهای غیرکالایی کشاورزی الزام مهمی برای حرکت به‌سوی اجرایی‌کردن گردشگری کشاورزی به‌شمار می‌رود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing a Model for Promoting sustainable Agri-tourism based on Organizational Components (Studied case: Caspain Sea Coastal Provinces)

نویسندگان [English]

  • Maryam Mahmoudi 1
  • Mohammad Chizari 2
  • Khalil Kalantari 3
  • Abdolreza Rokneddin Eftekhari 4
1 Assistant Professor, Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Researh, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
2 Emeritus of Agricultural Education and Extension, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Professor of Regional Planning, University of Tehran, Karaj, Iran
4 , Faculty of Geography and Rural Planning, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The main purpose of this study is to explain the organizational components of sustainable agri-tourism promotion and design a model for promoting this type of tourism in the Caspian Sea Coastal Provinces. The statistical population of this study was all experts of Organization of Jihad-e-Agriculture of Guilan, Mazandaran and Golestan Provinces (N = 288). A questionnaire was used to collect the data. Structural equation modeling using LISREL 8.5 and SPSS software were used to data analysis. The results of this study confirm the positive and significant relationship between the components related to inner and outer of the organization extracted from the theoretical foundations of research with the development of agri-tourism as one of the multifunctional agricultural instances. The adoption of an entrepreneurial approach to create new values for agricultural stakeholders, changing organizational strategy from monofunctional to multifunctional agriculture, strengthening organizational links with all institutions involved in the process of developing a variety of non-commodity outputs, and designing policies encouraging innovative approaches at the local level, in small and micro-scale farms, are important requirements for moving towards implementing multi-functional agriculture as a new approach of sustainable rural development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Multifunctional agriculture
  • Agricultural tourism
  • Non-commodity outputs
  • sustainable agricultural development
آزادخانی، پاکزاد و عبداللهی‌پور، زهرا (1396). نقش فعالیت‌های کارآفرینانه در توسعۀ گردشگری در شهر ایلام. فصلنامه علمی ـ ترویجی فرهنگ ایلام، 19(60 و 61): 130-154.
بصیرنیا، بصیره (1387). طراحی دهکدۀ گردشگری نمونۀ موردی روستای زیارت (شهرستان گرگان). رسالۀ دکتری. دانشگاه تربیت مدرس.
حیدری ‌ساربان، وکیل و حاجی‌ حیدری، سمیه (1396). تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیت گردشگری روستایی (مطالعۀ موردی: روستای موئیل شهرستان مشگین شهر). برنامهریزی فضایی، 7(4): 73-92.
خسروی، احسان، غلامرضایی، سعید، رحیمیان، مهدی و اکبری، مرتضی (1396). بررسی اثر مؤلفه‌های کارآفرینی سازمانی بر عملکرد تعاونی‌ها از دیدگاه اعضای تعاونی‌های مرغ‌داران استان کرمانشاه. فصلنامۀ پژوهشهای روستایی، 8(4): 610-619.
رستمی، فرحناز و زارع، کبری (1390). گردشگری روستایی، حلقۀ گمشدۀ توسعۀ روستایی. همایش ملی صنایع فرهنگی و نقش آن در توسعۀ پایدار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه.
رهنمایی، محمدتقی، علی اکبری، اسماعیل و صفرعلی‌زاده، اسماعیل (1396). بررسی وضعیت عوامل مؤثر بر توانمندسازی توسعۀ گردشگری (مطالعۀ موردی: استان آذربایجان غربی). جغرافیا و برنامهریزی، 21(59): 153-174.
سخدری، کمال، سیدامیری، نادر، رجائیان، علیرضا و سخدری، جواد (1398). شناسایی عوامل نهادی مؤثر بر بهره‌برداری از فرصت‌های کارآفرینانه گردشگری سلامت در ایران (مورد مطالعه: استان تهران). دوفصلنامۀ مطالعات اجتماعی گردشگری، 7(13): 81-100.
سقایی، مهدی (1385). گردشگری: ماهیت و مفاهیم. تهران: انتشارات سمت.
شمس‌الدینی، علی، درخشان، الهام و کریمی، ببراز (1395). ارزیابی اثرات توانمندسازی نیروی انسانی در توسعۀ صنعت گردشگری (مطالعۀ موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد). فصلنامۀ برنامهریزی منطقهای، 6(24): 89-100.
شوکتی آمقانی، محمد، اسحاقی، رضا، ماهری، احد، رضایی، روح‌اللّه و شعبانعلی فمی، حسین (1395). بررسی موانع توسعۀ گردشگری در مناطق روستایی شهرستان اسکو (مطالعۀ موردی: روستای ساحلی آق‌گنبد). فصلنامۀ فضای جغرافیایی، 16(53): 23-37.
علم‌بیگی، امیر، ملک‌محمدی، ایرج و مقیمی، محمد (1388). تحلیل مسیر اثرات مؤلفه‌های فنّاوری ارتباطی و اطلاعاتی در توسعۀ کارآفرینی سازمانی در سازمان ترویج کشاورزی ایران. فصلنامۀ تحقیقات اقتصاد و توسعۀ کشاورزی ایران، 40(2): 103-113.
علی‌یاری، ویدا، شریف‌زاده، مریم و احمدوند، مصطفی (1398). ارزیابی اثرات گردشگری بر نواحی روستایی هدف گردشگری بخش مرکزی شهرستان فیروزآباد با استفاده از مدل تحلیل عاملی. فصلنامۀ مطالعات مدیریت گردشگری، 14(45): 778-742.
قلی‌پور، آرین، پورعزت، علی‌اصغر و محمدی، فرشته (1390). تبیین عوامل درون‌سازمانی و برون‌سازمانی مؤثر بر ساخت سازمانی هویت در سازمان‌های دولتی. فصلنامۀ مدیریت دولتی، 3(7): 149-166.
قنبری، سیروس، دهقانی، محمدحسین و میرکی اناری، حسین (1394). ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعۀ کارآفرینی در گردشگری روستایی. مطالعات مدیریت گردشگری (مطالعات جهانگردی)، 10(32): 1-20.
کریمی، آصف، ملک‌محمدی، ایرج، رضوانفر، احمد و احمدپور داریانی، محمود (1391). سنجش سطح کارآفرینی سازمانی ترویج کشاورزی در زمینه توسعۀ پایدار کشاورزی: ابعاد و اعتبارسنجی براساس مدل معادلات ساختاری. مجلۀ تحقیقات اقتصاد و توسعۀ کشاورزی ایران، 2-43(2): 209-222.
کریمی، فروغ و کیاسر، امیر (1397). بخش سفر و گردشگری ایران در سال 2017 و آثار آن بر اقتصاد. اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران. http://tccim.ir/images/Docs/TCCIMirBizReport_631.pdf
کلانتری، خلیل (1388). مدلسازی معادلات ساختاری در تحقیقات اجتماعی ـ اقتصادی (با برنامه LISREL و SIMPLIS) تهران: انتشارات فرهنگ صبا.
محمودی، مریم، چیذری، محمد، کلانتری، خلیل، رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و خداوردی‌زاده، محمد (1392). برآورد میزان تمایل به پرداخت گردشگران برای خدمات گردشگری مزرعه‌ای در استان‌های حاشیۀ دریای خزر. فصلنامۀ برنامهریزی و توسعۀ گردشگری، 2(6): 11-29.
Abaru, M. B., & Nyakuni, A. (2006). Strengthening farmers organizations: the experience of RELMA & ULAMP.
Adeyinka-Ojo, S. (2018). A strategic framework for analysing employability skills deficits in rural hospitality and tourism destinations. Tourism Management Perspectives, 27, 47-54.
Ahmetoglu, G., Akhtar, R., Tsivrikos, D., & Chamorro-Premuzic, T. (2018). The entrepreneurial organization: The effects of organizational culture on innovation output. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 70(4), 318-338.
Arovuori, K., & Kola, J. (2005). Policies and measures for multifunctional agriculture: experts’ insight. International Food and Agribusiness Management Review, 8(3), 21-51.
Asadi, R., & Daryaei, M. (2012). Strategic planning of rural tourism in Iran. Journal of Basic and Applied Scientific Research, 2(11), 11679-11689.
Burke, R. J., & Hughes, J. C. (2018). Handbook of Human Resource Management in the Tourism and Hospitality Industries. Edward Elgar Publishing, Inc., USA.
De Zutter, P., Cabero, J., & Wiener, H. (2006). Poverty, How to Accelerate Change: Experience, Results and Focus of an Innovative Methodology from Latin America. Cusco, Peru: DEXCEL Book Fund.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
Gefen, D., Straub, D., & Boudreau, M. C. (2000). Structural equation modeling and regression: Guidelines for research practice. Communications of the Association for Information Systems, 4(1), 1-77.
Ghaderi, Z., & Henderson, J. C. (2012). Sustainable rural tourism in Iran: A perspective from Hawraman Village. Tourism Management Perspectives, 2(3), 47-54.
Hair, J. F., Anderson, R. E., Tathan, R. L., & Black, W. C. (1998). Multivariate Data Analysis (5th ed). New Jersey: Prentice Hall.
Kelly, M. E. (1998). Tourism planning: what to consider in tourism plan marketing. In Proceedings of national planning conference, American Planning Association (pp. 4-8).
Lovelock, B. (2012). Human Rights and Human Travel? Modeling Global Travel Patterns Under an Ethical Tourism Regime. Tourism Review International, 16(3-4), 183-202.
Manson, S. M., Jordan, N. R., Nelson, K. C., & Brummel, R. F. (2016). Modeling the effect of social networks on adoption of multifunctional agriculture. Environmental Modelling & Software, 75, 388-401.
Marsden, T. (2003). The condition of rural sustainability. Assen (NL): Van Gorcum.
Moon, W., Chang, J. B., & Asirvatham, J. (2017). Measuring public preferences for multifunctional attributes of agriculture in the United States. Journal of Agricultural and Applied Economics, 49(2), 273-295.
Morgan, S. L., Marsden, T., Miele, M., & Morley, A. (2010). Agricultural Multifunctionality and farmers’ entrepreneurial skills: A study of Tuscan and Welsh farmers. Journal of Rural Studies, 26(2), 116-129.
Ohe, Y., & Ciani, A. (2011). Evaluation of Agritourism Activity in Italy: Facility Based or Local Culture Based? Tourism Economics, 17(3), 581-601.
Ovwigho, B. O. (2009). Community farm extension model for agricultural development in Nigeria. Rural Studies, 16(1).
Pellegrini, M., Secchi, M., Padilha, A. C. M., Leite, A. R., De Oliveira, J. B., & Do Amarante, G. D. C. B. (2019). Communication Strategies in Rural Tourism Routes in the State of Rio Grande do Sul, Brazil: Tools for Capturing Tourists. International Journal of Advanced Engineering Research and Science, 6(11), 341-350.
Phillip, S., Hunter C., & Blackstock, K. (2010). A typology for defining agritourism. Tourism Management, 31(6), 754-758.
Punyawadee, V., Sangkapitux, C., Suebpongsang, P., Winichaikule, N., Sukkul, W., Pimpaoud, N., & Konsurin, J. (2016). Multifunctional agriculture: an alternative for sustainable development. Journal of Agricultural Research and Extension, 33(2), 61-73.
Rajalahti, R., & Swanson, B. E. (2010). Strengthening Agricultural Extension and dvisory Systems: Procedures for Assessing, Transforming, and Evaluating Extension Systems (No. 56587, pp. 1-206). The World Bank.
Senadeera, D. P. (2007). Linking Rural Fruit and Vegetable Farmers to Global Market. Presentation at the 3rd International Conference on Linking Farmers to Markets, New Delhi, 11–15 March.
Strzelecka, M. (2012). Individual and community empowerment enhancement in sustainable tourism development in post-communist Poland. PhD. Dissertation, Department of Recreation, Sport and Tourism, University of Illinois at Urbana-Champaign.
Tseng, M. L., Chang, C. H., Wu, K., Lin, C. R., Kalnaovkul, B., & Tan, R. R. (2019). Sustainable Agritourism in Thailand: Modeling Business Performance and Environmental Sustainability under Uncertainty. Journal of Sustainability, 11(15).
Veal, A. J. (2002). Leisure and tourism policy and planning. CABI.
Wef, W. E. (2009). Travel and Tourism Competitiveness Report. In Geneva: World Economic Forum.
Zumbo, B. D., Gadermann, A. M., & Zeisser, C. (2007). Ordinal versions of coefficients alpha and theta for likert rating Scales. Journal of Modern Applied Statistical Methods, 6(1), 21-29