رتبه‌بندی ظرفیت گردشگری ورزشی طبیعت‌محور در مسیرهای گردشگری استان لرستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه ای، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران؛

2 استادیاردانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز، ایران؛

3 استادیاردانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

10.22034/jtd.2020.224884.2009

چکیده

گردشگری ورزشی طبیعت‌محور به‌عنوان یکی از انواع گردشگری نقش مهمی در توسعه مناطق بازی کرده و می‌تواند تأثیر مهمی در ارتقا سلامت جسمی و روحی گردشگران داشته باشد. این نوع از گردشگری یکی از سازگارترین الگوها را با راهبردهای توسعه پایدار در مقیاس منطقه ای ارائه می‌کند. استان لرستان به دلیل قرارگیری در رشته‌کوه زاگرس، از ظرفیت های طبیعی متعددی همچون کوه‌ها و آبشارهای منحصربه‌فرد، رودخانه‌های متعدد و دریاچه‌هایی با اکوسیستم کم‌نظیر برخوردار است. از این رو این استان می تواند به عنوان یکی از قطب های مهم در زمینه گردشگری ورزشی طبیعت محور در سطح کشور محسوب شود؛ هرچند که تاکنون از ظرفیت‌های بالقوه و بالفعل این استان در زمینه گردشگری ورزشی طبیعت مبنا استفاده مؤثر نشده است. هدف این پژوهش تعیین ظرفیت و رتبه‌بندی مسیرها گردشگری استان بر مبنای گردشگری ورزشی طبیعت‌محور است. بدین منظور، ابتدا معیارها و شاخص های مورد نیاز از پژوهش‌های پیشین استخراج گردیده و سپس با بهره‌مندی ازنظر متخصصان، برای استان لرستان بومی‌سازی شده است. وزن معیارها نیز بر اساس آرای کارشناسان و با به‌کارگیری روش بهترین ـ بدترین معیار در نرم‌افزار لینگو مشخص گردیده است و درنهایت مسیرهای گردشگری استان بر اساس ظرفیت گردشگری ورزشی طبیعت مبنا رتبه بندی شده است. یافته ها نشان می دهد که مسیرهای خرم‌آباد ـ الیگودرز، خرم‌آباد ـ دورود، خرم‌آباد ـ بروجرد در رتبه‌های اول تا سوم و مسیرهای خرم‌آباد ـ کوهدشت، خرم‌آباد ـ دلفان، خرم‌آباد ـ پلدختر، خرم‌آباد ـ ازنا، خرم‌آباد ـ دوره و خرم‌آباد ـ سلسله به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ranking of Nature-Based Sports Tourism Capacity in Lorestan Province Tourist Routes

نویسندگان [English]

  • Reza Alizadeh 1
  • Hasan Izadi 2
  • Mojtaba Arasteh 3
1 Department of Urban Planning and Design, Shiraz University, Shiraz, Iran;
2 Assistant Professor, Shiraz University, Shiraz, Iran;
3 Department of Urban Planning and Design, Shiraz University, Shiraz, Iran;
چکیده [English]

Nature-based sports tourism as one of the types of tourism can play an important role in the development of the regions and have an important impact on promoting the physical and mental health of tourists. This type of tourism has great compatibility with sustainable development strategies at the regional level. Lorestan province has numerous natural capacities such as unique mountains and waterfalls, numerous rivers and lakes with unique ecosystems due to its position in the Zagros Mountains. Therefore, this province can be considered as one of the most important hubs for nature-based sports tourism in the country; however, the potential and actual capacity of the province has not yet been used effectively in the field of nature-based sports tourism. The purpose of this study is to determine the capacity and ranking of tourism routes in the province based on nature-based sports tourism. For this purpose, the required criteria and indicators were first extracted from previous research and then localized for Lorestan province according to experts' opinion. The weight of the criteria has been determined based on the experts' opinion and by using the best-worst method (BWM) in LINGO software, then tourism routes based on the capacity of nature-based sports tourism is ranked using EDAS method. Findings show that Khorramabad-Aligodarz, Khorramabad-Dorood, Khorramabad-Boroujerd routes are in the first to third rank , and Khorramabad-Kohdasht, Khorramabad-Delfan, Khorramabad-Poldokhtar, Khorramabad-Azna, Khorramabad-Doureh and Khorramabad–Selseleh routes are respectively ranked next.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nature-based sports tourism route
  • Lorestan province
  • EDAS method
تقوایی، مسعود و رنجبر دستنایی، محمود (1389). «تحلیلی بر پراکنش امکانات و خدمات مسیر گردشگری شمال شرق استان چهارمحال بختیاری». مجلۀ پژوهش و برنامه‏ریزی شهری، دورۀ 1، شمارۀ 1، ص 21-48
خاکپور، براتعلی و کمانداری، محسن (1395). «مکان‏یابی پهنه‏های مناسب به‌منظور ایجاد مسیر پیادۀ گردشگری در بافت تاریخی شهر کرمان با استفاده از GIS». نشریۀ جغرافیای اجتماعی شهری، شمارۀ 6، ص 63-83.
رهبران، زهرا (1397). استان لرستان را بهتر بشناسیم. بازیابی در 26/09/1398، https://www.kojaro.com/2018/7/23/154035.
صابری، حمید و افلاکی، مریم (1394). «اولویت‏بندی مسیرهای اصلی گردشگری استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از مدل تاپسیس». فصل‌نامۀ تحقیقات جغرافیایی، دورۀ 30، شمارۀ 3، ص 259-274.
محمد پور، احمد (1392): روش تحقیق کیفی ضد روش (مراحل و رویه‏های علمی در روش‏شناسی کیفی)، جلد دوم، تهران: نشر جامعه‌شناسان.
یوسفی شهیر، هانیه، حسین زاده دلیر، کریم و باقری، کریم (1393). «ارزیابی زیرساخت‏های گردشگری با تأکید بر محورهای ارتباطی و توقفگاه‏ها از دیدگاه گردشگران: منطقۀ تاریخی – فرهنگی تبریز». فصل‌نامۀ فضای گردشگری، سال سوم، شمارۀ 12، ص ص 25-444.
سرایی، محمدحسین، حیدری چیانه، رحیم، صفر پور، میثم و شاکری، یونس (1393). «ارائۀ الگوی فضایی جهت تعیین مسیرهای ویژۀ گردشگری شهری: نمونۀ موردی شهر شیراز». مجلۀ برنامه‏ریزی و توسعۀ گردشگری، سال سوم، شمارۀ 10، ص 147-165.
مشکینی، ابوالفضل، بهنام‏مرشدی، حسن و برغمدی، مجتبی (1397). «تحلیل و سطح‏بندی فضایی محورهای گردشگری روزانۀ استان تهران بر مبنای خدمات و تسهیلات گردشگری». برنامه‏ریزی و آمایش فضا، دورۀ 22، شمارۀ 2، ص 95-132.
فتح‌الهی، جمال، کفیلی وحید و تقی‌زادگان، علیرضا (1395). «شکاف توسعۀ استان‌های ایران». پژوهش‌های اقتصاد توسعه و برنامه‌ریزی، دورۀ 5، شمارۀ 2، ص 99-118.
Alaeddinoglu, F., & Selcuk Can, A. (2011). “Identification and classification of nature-based tourism resources: western Lake Van basin, Turkey”. Procedia Social and Behavioral Sciences, 198–207. doi:https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.05.124
Antonson, H., Kr, J., & Jacobsen, S. (2014). Tourism development strategy or just brown signage? Comparing road administration policies and designation procedures for official tourism routes in two Scandinavian countries”. Land Use Policy, 36, 342-350.
Ars, M., & Bohanec, M. (2010). “Towards the ecotourism: A decision support model for the assessment of sustainability of mountain huts in the Alps”. Environmental Management, 91(12), 2554-2564. doi:10.1016/j.jenvman.2010.07.006
Arsić, S., Nikolić, D., Mihajlović, I., Fedajev, A., & Živković, Ž. (2018). “A New Approach Within ANP-SWOT Framework for Prioritization of Ecosystem Management and Case Study of National Park Djerdap, Serbia”. Ecological Economics, 146, 85-95.
Ashok, S. (2017). “Development of ecotourism sustainability assessment framework employing Delphi, C&I and participatory methods: A case study of KBR, West Sikkim, India”. Tourism Management Perspectives, 21, 24-41. doi:10.1016/j.tmp.2016.10.005
Baizal, Z., Lhaksmana, K., Rahmawati, A., Kirom, M., & Mubarok, Z. (2019). “Travel route scheduling based on user’s preferences using simulated annealing”. International Journal of Electrical and Computer Engineering, 1275-1287. doi:10.11591/ijpeds.v9i2
Briedenhann, J., & Wickens, E. (2004). “Tourism routes as a tool for the economic development of rural areas—vibrant hope or impossible dream?”. Tourism Management, 71–79. doi:https://doi.org/10.1016/S0261-5177(03)00063-3
Bunruamkaew, K., & Murayama, Y. (2011). Site Suitability Evaluation for Ecotourism Using GIS&AHP: a Case Study of Surat Thani Province, Thailand. Procedia Social and Behavioral Sciences, 269-278. doi:10.1016/j.sbspro.2011.07.024
Castellanos-Verdugo, M., Vega-V Azquez, M., Oviedo-Garcia, M., & Orgaz-Aguera, F. (2016). “The Relevance of Psychological Factor in the Ecotourist Experience Satisfaction Through Ecotourist Site Perceived value”. Cleaner Production, 124, 226-235. doi:10.1016/j.jclepro.2016.02.126
Cenamor, I., de la Rosa, T., Nunez, S., & Borrajo, D. (2017). “Planning for tourism routes using social networks”. Expert Systems With Applications, 69, 1-9. doi:10.1016/j.eswa.2016.10.030
Denstadli, J., Kr, J., & Jacobsen, S. (2011). “The long and winding roads: Perceived quality of scenic tourism routes. Tourism Management, 32(4), 780-789.
Fredman, P., Wall-Reinius, S., & Grunde´N, A. (2012). “The Nature of Nature in Nature-based”. Hospitality and Tourism, 12(4), 289–309. doi:10.1080/15022250.2012.752893
Gavalas, D., Konstantopoulos, C., & Mastakas, K. (2015). “Heuristics for the time dependent team orienteering problem: Application to tourist route planning”. Computers & Operations Research, 62, 36-50. doi:https://doi.org/10.1016/j.cor.2015.03.016
Gibson, H., Kaplanidou, K., & Kang, S. (2012). “Small-scale event sport tourism: A case study in sustainable tourism”. Sport Management Review, 15(2),160–170.
Gigović, L., Pamučar, D., Lukić, D., & Marković, S. (2016). “GIS-Fuzzy DEMATEL MCDA model for the evaluation of the sites for ecotourism development: A case study of “Dunavski ključ” region, Serbia”. Landuse Policy, 58, 348-365. doi:10.1016/j.landusepol.2016.07.030
Jeong, S., Moruno, L., Blanco, J., & Cabanillas, F. (2014). “An operational method to supporting siting decisions for sustainable rural second home planning in ecotourism sites”. Land Use Policy, 41, 550-560. doi:10.1016/j.landusepol.2014.04.012
Keshavarz Ghorabaee, M., Kazimieras Zavadskas, E., Olfat, L., & Turskis, Z. (2015). “Multi-Criteria Inventory Classification Using a New Method of Evaluation Based on Distance from Average Solution (EDAS)”. Computer Science, 435–451. doi:http://dx.doi.org/10.15388/Informatica.2015.57
khoshtaria, T., & chachava, N. (2017). “Prospects of ecotourism development in recreation area of south georgia”. Annals of Agrarian Science, 15(3), 312-317. doi:10.1016/j.aasci.2017.07.004
Kim, W., Jun, H., Walker, M., & Drane, D. (2015). “Evaluating the perceived social impacts of hosting large-scale sport tourism events: Scale development and validation”. Tourism Management, 48, 21-32.
León, C., León, J., Araña, J., & González, M. (2015). “Tourists' preferences for congestion, residents' welfare and the ecosystems in a national park”. Ecological Economics, 118, 21-29. doi:10.1016/j.ecolecon.2015.07.003
Li, W. (2004). “Environmental management indicators for ecotourism in China’s nature reserves:A case study in Tianmushan Nature Reserve”. Tourism Management, 25(5), 559–564. doi:10.1016/j.tourman.2003.06.001
Lourens, M. (2007, July). The Underpinnings for Successful Route Tourism Development in South Africa. Johannesburg, Africa: University of the Witwatersrand.
Madbumita, D., & Chatterjee, B. (2015). “Ecotourism: A panacea or a predicament?”. Tourism Management, 14, 3-16. doi:10.1016/j.tmp.2015.01.002
Manzoor, F., Wei, L., Asif, M., Zia ul Haq, M., & Rehman, H. (2019). “The Contribution of Sustainable Tourism to Economic Growth and Employment in Pakistan”. International Journal of Environmental Research and Public Health. 16(19), 3785. doi:https://dx.doi.org/10.3390%2Fijerph16193785
Meyer, D. (2004). Tourism Routes and Gateways: Key issues for the development of tourism routes and gateways and their potential for Pro-Poor Tourism. London: Overseas Development Institute.
Mosammam, H. M., Sarrafi, M., Tavakoli Nia, J., & Heidari, S. (2016). “Typology of the ecotourism development approach and an evaliation from the sustainability view: The case of mazandaran province, iran”. Tourism Management Perspectives, 18< 168-178. doi:10.1016/j.tmp.2016.03.004
Moulin, C., & Boniface, P. (2010). “Routeing Heritage for Tourism: making heritage and cultural tourism networks for socio-economic development”. International Journal of Heritage Studies, 248-237. doi:10.1080/13527250120079411
Mu, Y., & Nepal, S. (2015). “High Mountain Adventure Tourism: Trekkers’ Perceptions of Risk and Death in Mt. Everest Region, Nepal”. Tourism Research, 21(5), 500-511. doi:10.1080/10941665.2015.1062787
Mutana, S., & Mukwada, G. (2018). “Mountain-route tourism and sustainability. A discourse analysis of literature and possible future research”. Outdoor Recreation and Tourism, 24, 59-65. doi:https://doi.org/10.1016/j.jort.2018.08.003
Ocampo, L., Ebisa, J., Ombe, J., & Geen Escoto, M. (2018). “Sustainable ecotourism indicators with fuzzy Delphi method – A Philippine perspective”. Ecological Indicators, 93, 874-888. doi:10.1016/j.ecolind.2018.05.060
Rezaei, J. (2015). “Best-worst multi-criteria decision-making method”. Omega, 53, 49–57. doi:10.1016/j.omega.2014.11.009
Saaty, T. L. (2008). “Decision making with the analytic hierarchy process”. International Journal of Services Sciences, 1(1), 83-98.
Torres-Sovero, C., González, J. A., Martín-López, B., & Kirkby, C. A. (2012). “Social-Ecological Factors Influencing Tourist Satisfactions in Three Ecotourism Lodges in the Southeastern Peruvian Amazon”. Tourism Management, 33(3), 545-552. doi:10.1016/j.tourman.2011.06.008
Verdugo, M., Vazquez, M., García, M., & Agüera, F. (2016). “The relevance of psychological factors in the ecotourist experience satisfaction through ecotourist site perceived value”. Cleaner Production, 124, 226-235. doi:10.1016/j.jclepro.2016.02.126
Weaver, D. (2006). Sustainable Tourism: Theory and Practice. Oxford: Elsevier Butterworth-Heinemann.
Wu, X., Guan, H., Han, Y., & Ma, J. (2017). “A tour route planning model for tourism experience utility maximization”. Advances in Mechanical Engineering, 1-8. doi:10.1177/1687814017732309
Wu, Y. Y., Wang, H. L., & Ho, Y. F. (2010). “Urban ecotourism: Definding and assessing dimensions using fuzzy number construction”. Tourism Management, 31(6),739-743. doi:10.1016/j.tourman.2009.07.014
Zhang, H., & Lai Lei, S. (2012). “A Structural Model of Residents’ Intention to Participate in Ecotourism: The Case of a Wetland Community”. Tourism Management, 33(4), 916-925. doi:10.1016/j.tourman.2011.09.012