انجمن علمی گردشگری ایران گردشگری و توسعه 2423-5075 14 4 2025 12 22 Stakeholder Analysis and Strategies for tourism social entrepreneurship in deprived areas تحلیل ذی‌نفعان و راهبردهای توسعۀ کارآفرینی اجتماعی با تمرکز بر گردشگری در مناطق محروم 143 161 243181 10.22034/jtd.2026.541893.3114 FA نسرین کاظمی استادیار گروه مدیریت گردشگری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران Journal Article 2025 08 17 Among community-based approaches to tourism development, social entrepreneurship has received comparatively less attention. This form of entrepreneurship, with an emphasis on social networks and stakeholders, seeks to benefit the poor and empower local communities. Accordingly, given the importance of stakeholders, this study—based on a qualitative and three-step approach—focused on identifying stakeholders, formulating strategies, and finally analyzing stakeholder–strategy interactions. The study sample consisted of 26 participants, selected through purposive sampling until data saturation was reached. A total of 23 stakeholders were identified as the most significant and categorized into four main groups. To analyze their influence, the power–interest matrix was applied. The results indicate that local residents, tourism businesses, influencers, along with two governmental organizations directly responsible for the development of underserved areas, possess both high interest and power, thus playing a pivotal role in the development of social entrepreneurship in tourism. By strategically positioning the study area (Shanderman) based on SWOT analysis, competitive strategies were employed for the stakeholder–strategy analysis. The highest level of consensus among these strategies emphasized the creation of spontaneous supportive structures at the local level, highlighting the development of social entrepreneurship in tourism with the region’s capacities. Therefore, tourism development in deprived areas must go beyond mere profit-making and job creation; as a developmental strategy, it should simultaneously aim at generating both social and economic value. This requires a shift in approach—from centralized planning to a participatory, community-oriented model. <span dir="RTL" lang="FA">در میان رویکردهای اجتماع‌محور برای توسعۀ گردشگری، به کارآفرینی اجتماعی کمتر توجه شده است. این نوع کارآفرینی، با تأکید بر شبکه‌‌ها و سازمان‌های مردمی، به دنبال انتفاع فقرا و توانمندسازی مردم محلی است. از‌این‌رو، با توجه به اهمیت ذی‌نفعان، این پژوهش بر اساس رویکردی کیفی و سه‌مرحله‌ای به شناسایی ذی‌نفعان، تدوین راهبردها و تحلیل ذی‌نفعان</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">راهبردها پرداخته است. تعداد نمونۀ این پژوهش 26 نفر بوده است که تا رسیدن به اشباع داده‌ به روش نمونه‌گیری هدفمند در پژوهش مشارکت داشته‌اند. ۲۳ ذی‌نفع به‌عنوان مهم‌ترین ذی‌نفعان شناسایی و در چهار گروه اصلی دسته‌بندی شدند. برای تحلیل تأثیرگذاری آن‌ها از ماتریس منافع</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">قدرت استفاده شده است. نتایج این تحلیل نشان می‌دهند که مردم بومی، کسب‌وکارهای گردشگری، شخصیت‌های تأثیرگذار شبکه‌های اجتماعی به همراه دو سازمان دولتی با مسئولیت مستقیم در توسعۀ مناطق محروم دارای منافع و قدرت فراوانی بوده و در توسعۀ کارآفرینی اجتماعی گردشگری نقش محوری دارند. با جایگاه‌یابی راهبردی منطقۀ موردپژوهش (شاندرمن) بر مبنای تحلیل محیط داخلی و خارجی، راهبردهای رقابتی برای تحلیل ذی‌نغعان</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">ـ</span><span dir="RTL" lang="FA"> </span><span dir="RTL" lang="FA">راهبردها استفاده شده است. بیشترین توافق در میان این راهبردها بر ایجاد ساختارهای خودجوش حمایتی در سطح محلی تأکید دارد که حاکی از درهم‌تنیدگی کارآفرینی اجتماعی گردشگری با ظرفیت‌های منطقه است. بنابراین، توسعۀ گردشگری در مناطق محروم باید فراتر از کسب سود مالی و اشتغال‌زایی صرف باشد و به‌عنوان راهبردی توسعه‌ای هم‌زمان به خلق ارزش اجتماعی و اقتصادی توجه داشته باشد. این امر مستلزم تغییر رویکرد از برنامه‌ریزی متمرکز به رویکردی مشارکتی و مردم‌محور است</span> https://www.itsairanj.ir/article_243181_5d4a7c12a8b5b5ba3529ba9279771a19.pdf