انجمن علمی گردشگری ایران گردشگری و توسعه 2423-5075 15 2 2026 06 22 Assessment of Geotourism Potential in the North Slope of Sabalan Geomorphosites Using the M-GAM ارزیابی توانمندی‌های زمین‌گردشگری ژئومورفوسایت‌های دامنۀ‌ شمالی سبلان با استفاده از روش M-GAM 63 82 228972 10.22034/jtd.2025.526925.3078 FA مسعود رحیمی استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0004-9418-8194 فریبا اسفندیاری درآباد استاد ژئومورفولوژی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-6442-7885 مهرداد وهاب زاده زرگری کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی و آمایش محیط، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0009-0004-6943-5835 Journal Article 2025 05 29 In recent years, geotourism has emerged as a modern branch of tourism, gaining significant importance in the sustainable development of various regions. Given the relevance of this industry, evaluating the capabilities of geomorphosites for scientific and economic utilization is essential. This study aims to assess the geotourism potential of geomorphosites located on the northern slopes of Mount Sabalan using the M-GAM model. In this research six geomorphosites (Shirvan Darehsi, Mueyl Darehsi, Shabil Hot Spring, Ghotur Suyi Hot Spring, Atgoli, and Shabil Waterfall) were evaluated based on expert questionnaires, field surveys, and geomorphological structure analysis. The results showed that, based on the M-GAM model which places greater emphasis on infrastructure and amenities Shabil Hot Spring ranks first with a score of 12.92. Moreover, the geomorphosites of Shirvan Darehsi, Ghotur Suyi Hot Spring, Atgoli, Mueyl Darehsi, and Shabil Waterfall were ranked next, respectively. The findings suggest that the M-GAM model provides a more comprehensive assessment due to its broader range of indicators and offers a more realistic framework for tourism development planning. Moreover, the results indicate that enhancing tourism infrastructure, improving service facilities, and better promotion of these geomorphosites could significantly contribute to the sustainable development of geotourism in the northern slopes of Sabalan. ژئوتوریسم از شاخه‌های نوین گردشگری است که در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در توسعۀ پایدار مناطق گوناگون یافته ‌است. با توجه به اهمیت این صنعت، ارزیابی توانمندی‌های ژئومورفوسایت‌ها به‌منظور بهره‌برداری اقتصادی از آن‌ها ضروری است. هدف از این پژوهش ارزیابی توانمندی‌های زمین‌گردشگری ژئومورفوسایت‌های دامنۀ شمالی سبلان با استفاده از مدل M-GAM است. در این پژوهش، شش ژئومورفوسایت شیروان‌ دره‌سی، موئیل دره‌سی، آبگرم شابیل، آبگرم قطور‌سویی، آت‌گلی و آبشار شابیل بر اساس پرسش‌نامه‌های تخصصی، بازدید میدانی و تحلیل ساختارهای ژئومورفولوژیکی ارزیابی شده است. بنا بر نتایج به‌دست‌آمده، بر اساس مدل M-GAM که تأکید بیشتری بر زیرساخت‌ها و امکانات رفاهی دارد، آبگرم شابیل با امتیاز 92/12 در رتبۀ نخست قرار دارد. همچنین ژئومورفوسایت‌های شیروان‌ دره‌سی، آبگرم قطور‌سویی، آت‌گلی، موئیل دره‌سی و آبشار شابیل به‌ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مدل M-GAM در ارزیابی جامع‌تر عملکرد بهتری دارد و به‌علت دربرگیری شاخص‌های متنوع‌تر، برای برنامه‌ریزی توسعۀ گردشگری واقع‌بینانه‌تر عمل می‌کند. همچنین، نتایج بیانگر آن است که با بهبود زیرساخت‌های گردشگری، ارتقای خدمات رفاهی و معرفی بهتر این ژئومورفوسایت‌ها می‌توان زمینۀ توسعۀ ژئوتوریسم پایدار در دامنۀ شمالی سبلان در استان اردبیل را فراهم ساخت.

https://www.itsairanj.ir/article_228972_56cd9d89154457fa9e95bd2513888f96.pdf