انجمن علمی گردشگری ایران گردشگری و توسعه 2423-5075 15 2 2026 06 22 An Importance–Performance Analysis of Night Tourism for the Sustainable Utilization of Historical Sites: Emphasis on the Persepolis Archaeological Complex تحلیل اهمیت و عملکرد گردشگری شبانه در بهره‌برداری پایدار از اماکن تاریخی، با تأکید بر مجموعه باستانی تخت جمشید 1 18 224814 10.22034/jtd.2025.504176.3024 FA اعظم صفرآبادی استادیار، بخش مدیریت گردشگری و هتلداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-5772-8460 امیر ارغوان کارشناس ارشد، مدیریت بازاریابی گردشگری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0009-0007-1961-6859 فاطمه شکاری استادیار، بخش مدیریت گردشگری و هتلداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0001-7738-3853 Journal Article 2025 02 06 Night tourism, as one of the contemporary models in the tourism industry—particularly in historical sites—has garnered significant attention from researchers and policymakers in this field. Night tourism aims to utilize tourist attractions during nighttime hours to enhance efficiency and attract visitors during periods when tourism activities typically decline. This study was conducted to analyze the role and performance of night tourism in historical monuments, with a specific focus on the Persepolis complex, one of Iran's most prominent cultural heritage sites. In terms of methodology, this research adopts a mixed-methods approach (qualitative-quantitative). The qualitative phase involved interviews with 20 experts (including tourism specialists, cultural heritage professionals, university professors, and tour guides), while the quantitative phase surveyed 145 stakeholders in 2024. Data were collected through questionnaires and analyzed using Importance-Performance Analysis (IPA) and SPSS and Excel software. The findings indicate that among the criteria for night tourism in Persepolis, the components of design and services perform at a more favorable level, whereas safety and event planning rank lower. In terms of importance, the variables of investment, marketing, and safety received the highest desirability scores. Accordingly, improving safety measures and event organization plays a key role in attracting tourists. The development of night tourism in Persepolis requires a focused effort on enhancing design, services, investment, marketing, and safety گردشگری شبانه، به‌عنوان یکی از الگوهای امروزی در صنعت گردشگری، به‌ویژه در محوطه‌های تاریخی، مورد توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران این حوزه قرار گرفته است. گردشگری شبانه، به‌منظور بهره‌برداری از جاذبه‌های گردشگری در شب، درصدد افزایش کارایی و جلب گردشگران در ساعاتی است که معمولاً فعالیت‌های گردشگری با کاهش روبه‌رو می‌شود. این پژوهش با هدف تحلیل جایگاه و عملکرد گردشگری شب در بناهای تاریخی، به‌ویژه محوطۀ تاریخی تخت‌جمشید به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین میراث فرهنگی ایران، انجام شده است. پژوهش از نظر روش‌شناسی ترکیبی (کیفی-کمّی) است، که در بخش کیفی با بیست کارشناس (متخصصان گردشگری، میراث فرهنگی، استادان دانشگاهی و راهنمایان تور) و در بخش کمّی با 145 تن از ذی‌نفعان در سال 1403 انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه جمع‌آوری شده و با تکنیک تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA) و نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس و اکسل تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در میان معیارهای گردشگری شبانه در تخت‌جمشید، مؤلفه‌های طراحی و خدمات از لحاظ عملکردی در وضعیت مطلوب‌تری قرار دارند و شاخص‌های امنیت و رویدادها در رده‌های بعدی جای گرفته‌اند. از نظر اهمیت، متغیرهای سرمایه‌گذاری، بازاریابی و امنیت بیشترین مطلوبیت را داشته‌اند. بر این اساس، بهبود شاخص‌های امنیت و رویدادها نقش کلیدی در جذب گردشگران ایفا می‌کند و توسعۀ گردشگری شبانه در تخت‌جمشید مستلزم تمرکز بر ارتقای طراحی، خدمات، سرمایه‌گذاری، بازاریابی و امنیت است.

https://www.itsairanj.ir/article_224814_757ba1efad6ab84bf07e1e60228cd645.pdf