شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری یزد با رویکرد VIKORفازی

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

صنعت گردشگریبه عنوان یکی از مهم ترین صنایع خدماتی، رقابت تنگاتنگی را درمقایسه با سایرصنایع وخدمات درجهان تجربه می کند. توسعه ی این صنعت منجر به افزایش درآمد قشرهای مختلف، کاهش بیکاری و رونق اقتصادی و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی می شود. گردشگری صنعتی است که می تواند اقتصاد هر استانی را به نحو مطلوب تقویت کند و بنابراین با برنامه ریزی کارآمد در این راستا می توان، این صنعت را به نحوی مطلوب توسعه داد.استان یزد، به دلیل دارا بودن ارزش های تاریخی، سنتی، معماری کویری، تنوع آب و هوایی، کثرت و پراکندگی آثار تاریخی و به یاد ماندنی، شیوه های زیستی، بومی کهن و فرهنگ غنی، اماکن مذهبی زیارتی و وجود جاذبه های متنوع طبیعی به عنوان یک شهر نمونه، جایگاه ویژه ای برای جذب گردشگران داخلی و خارجی دارد.با وجود جاذبه های زیاد گردشگری در استان یزد، نبود زیرساخت های لازم منجر به عدم توسعه ی گردشگری در این استان شده است. این پژوهش با توجه به اهمیت توسعه ی صنعت گردشگری، به شناسایی عوامل مؤثر برتوسعه ی این صنعت در استان یزد پرداخته است. پس از شناسایی این عوامل، با استفاده از تکنیک VIKORدر فضای فازی به ارزیابی و اولویت بندی این عوامل پرداخته شده و رتبه ی هر عامل، در مقابل سایر عوامل مشخص شده است. با اولویت بندی این عوامل تصمیم گیرنده می تواند اقدامات مدیریتی مناسب را در برابر آن ها انجام داده و در مورد میزان تخصیص منابع موجود برای هر یک از عوامل مؤثر بر توسعه، برنامه ریزی کند.

وجود مدیریتی توانا و منسجم، جاذبه های طبیعی، به کارگیری الگوهای مناسب جهت اطلاع رسانی و ایجاد تأسیسات زیربنایی شامل شبکه ی جاده ای، مخابرات، آب، انرژی و برق، فاضلاب، سیستم دفع زباله، هتل ها و رستوران ها از جمله عواملی بودند که دارای بیشترین اهمیت از دیدگاه خبرگان و در نتیجه دارای بالاترین اولویت در این تحقیق برای توسعه ی گردشگری در یزد می باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying and Ranking the Factors Affecting the Tourism Development in Yazd Using Fuzzy VIKOR Approach

نویسندگان [English]

  • علی مروتی شریف‌آبادی 1
  • Farzaneh Abouhashem Abadi 2
  • Faezeh Asadian Ardakani 3

ابراهیم‌زاده، عیسی و ضیایی، محمود (1391)،  اصول و فرآیند برنامه‌ریزی راهبردی توسعه توریسم، مشهد: نشر صحرا شرق.

ابوالحسنی، فرحناز، کیانی، صدیقه، موسوی، میرنجف (1391)، <<تدوین استراتژی توسعه گردشگری در مناطق کویری و بیابانی (مطالعه موردی شهرستان کویری خور و بیابانک) >>، مجله علمی-پژوهشی آمایش سرزمین، ش 2. صص 161-141.

اسماعیل‌زاده، حسن، صرافی، مظفر، توکلی‌نیا، جمیله (1390)، <<تحلیلی بر رویکردهای توسعه‌ی گردشگری در اجتماعات محلی>>،  علوم محیطی، ش 2. صص 119-142.

امیدی، نبی (1391)، <<راهبردسنجی توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام (با استفاده از مدل SWOT و تشکیل اندازه‌گیری کمی راهبردی QSPM) >>، فصلنامه علمی- تخصصی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، ش 5. صص 102-93.

امین بیدختی، علی‌اکبر، نظری، ماشاءالله (1388)، <<نقش بازاریابی در توسعه صنعت گردشگری >>، چشم‌انداز مدیریت، ش 32. صص 68-49.

اینسکیپ، ادوراد (1391)، برنامه‌ریزی گردشگری: رویکردی یک‌پارچه و پایدار به برنامه‌ریزی و توسعه‌ی گردشگری، ترجمه‌ محمود حسن‌پور و سعید داغستانی، تهران: مهکامه.

تقوایی، مسعود، وارثی، حمیدرضا، صفرآبادی، اعظم (1391)، «عوامل مؤثر در توسعه گردشگری شهری کرمانشاه »، فصلنامه علمی- پژوهشی انجمن جغرافیای ایران، ش 33. صص 47-27.

حسینی، سید فرهاد، احمدی، پرویز، خداداد حسینی، سید حمید (1389)، «بررسی تاثیرگذاری توسعه گردشگری قومی بر موضوعات اجتماعی و فرهنگی جامعه (مورد پژوهی: روستاهای هدف گردشگری استان کرمانشاه)»، مدیریت شهری، ش 26. صص 180-163

حیدری چیانه، رحیم؛ نصرالله‌زتده، ذکیه و عبداللهی، مهدی (1391)، «تحلیلی بر نظام آموزش عالی گردشگری در ایران مبتنی بر مدل سوات»، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، ش 1، صص 152-129.

حیدری چیانه، رحیم. (1387). مبانیبرنامه­ریزیصنعتگردشگری، انتشارات سمت.

دهدشتی شاهرخ، زهره، انچه‌ای، امیرحسین (1383)، <<راهکارهای توسعه گردشگری در جمهوری اسلامی ایران (برگرفته از راهکارهای توسعه گردشگری در کشورهای مالزی، ترکیه و تونس) >>، فصلنامه مطالعات جهانگردی، ش 4. صص 67-32.

رحیم‌پور، علی، کرباسی یزدی، امیر (1390)، <<اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری جمهوری اسلامی ایران با استفاده از روش رمبراند >>، فصلنامه گردشگری و توسعه، ش1. صص 16-1.

زنگی آبادی، علی، موسوی، سید علی، خلقی‌پور، خلیفه (1389)، <<تحلیلی بر نقش طبیعت‌گردی در جذب گردشگران (مطالعه موردی: منطقه سی سخت استان کهگیلویه و بویراحمد) >>،  نشریه علمی پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی (دانشگاه تبریز)، ش 34. صص 97-67.

سعیده زرآبادی، زهرا سادات و عبداله، بهار. (1392). <<ارزیابی عوامل موثر در توسعه صنعت گردشگری منطقه آزاد چابهار با بهره گیری از روش فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) >>، نشریهعلمی- پژوهشیانجمنعلمیمعماریوشهرسازیایران، ش 6، صص 37-48.

سلمانی، محمد، بدری، سید علی، قصابی، محمدجواد، عشورنژاد، غدیر (1392)، <<درجه‌بندی سکونتگاه‌های روستایی برای توسعه‌ی گردشگری بیابان با استفاده از روش  ELECTERE III(مطالعه‌ی موردی: خور و بیابانک) >>، فصلنامه جغرافیا و پایداری محیط، ش 6. صص 22- 1.

سیدعلی‌پور، سید خلیل، اقبالی، ناصر (1390)، <<نقش جاذبه‌های اکوتوریستی، فرهنگی و تاریخی در توسعه گردشگری استان سمنان >>، فصلنامه فضای گردشگری، ش 1. صص 61-41.

شجاعی، منوچهر، نوالدین، نوری (1386)، <<بررسی سیاست‌های دولت در صنعت گردشگری و ارائه الگوی توسعه پایدار صنعت گردشگری کشور >>، نشریه دانش مدیریت، ش 78. صص 63-90.

ضرغام بروجنی، حمید، شالبافیان، علی اصغر (1391)،  سیاست‌های گردشگری کشورها (مطالعه‌ای تطبیقی)، تهران: نشر مهکامه.

ضیایی، محمود، تراب احمدی، مژگان (1392)،  شناخت صنعت گردشگری با رویکرد سیستمی، تهران: نشر علوم اجتماعی.

عبدالمنافی، طاهره، ازکیا، مصطفی (1390)، <<عوامل مؤثر بر صنعت گردشگری در منطقه روستایی کلاردشت >>، مجله پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، ش 1. صص 111-97.

فرزام‌نیا، عطا (1385)، << بررسی آثار استفاده از فناوری اطلاعات در توسعه صنعت گردشگری ایران>>، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت تهران/ دانشگاه تهران.

قالیباف، محمد باقر، شعبانی فرد، محمد (1390)، <<ارزیابی و اولویت‌بندی جاذبه‌های گردشگری برای توسعه گردشگری شهری براساس مدل‌های تصمیم‌گیری چند متغیره (مطالعه موردی: شهر سنندج) >>، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، ش2. صص 147-172.

کاظمی، علی، صنایعی، علی، رنجبریان، بهرام، آذربایجانی، کریم (1389)، <<شناسایی مزیت‌های رقابتی در صنعت گردشگری به منظور جذب گردشگران خارجی مورد مطالعه استان اصفهان >>، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، ش 5. صص 93-110.

کاظمی، مهدی (1385)،  مدیریت گردشگری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (انتشارات سمت).

کاظمی، مهدی، اسماعیلی، محمود رضا، بیگی فیروزی، الله یار (1391)، <<تدوین و اولویت‌های استراتژی‌های مناسب توسعه‌ی گردشگری پایدار (مطالعه‌‌ی موردی: استان لرستان) >>، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری، ش 19. صص 89-69.

کاظمیان، غلامرضا، آزادی، الهام (1390)، «الگوی توسعه‌ی گردشگری شهری در مرکز شهر تهران با رویکرد مدیریت شهری»، فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات گردشگری، ش15. صص 83-53.

کرمی دهکردی، مهدی، کلانتری، خلیل (1390)، «شناسایی مشکلات گردشگری روستایی استان چهار‌محال و بختیاری با استفاده از تکنیک تئوری بنیانی»، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، ش 3. صص 1-30.

کریمی، جعفر، محبوب فر، محمدرضا (1390)، تکنیک‌ها و مدل‌های برنامه‌ریزی توریسم، اصفهان: نشر ارکان دانش.

گودرزوند چگینی، مهرداد، مولایی هشجین، نصرالله  (1388)، <<تحلیلی پیرامون راهکارهای توسعه صنعت گردشگری در استان گیلان >>، فصلنامه چشم انداز جغرافیایی، ش 8. صص 192-179.

لی، جان (1378)، گردشگری و توسعه در جهان سوم، ترجمه عبدالرضارکن الدین افتخاری و معصومه السادات صالحی امین، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی.

محرابی، جواد، خلیلی شورینی، سیاوش، خلفی، احمد (1391)، <<بررسی موانع توسعه صنعت گردشگری در جمهوری اسلامی ایران >>، فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، ش 9. صص 10-1.

مکیان، سید نظام‌الدین، نادری بنی، محمود (1382)، «بررسی گردشگری خارجی در شهرستان یزد»، مجله تحقیقات اقتصادی، ش62. صص 205-195.

هزار جریبی، جعفر، نجفی، ملک محمد (1391)، «بررسی جامعه شناختی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری در ایران (با رویکرد جذب گردشگران خارجی) »، جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، ش3. صص 146-133.

 Afrodita, B. (2012) "Models of Tourist Development in the Context of Regional Development", Annals of Faculty of Economics, vol. 1: 507-512.

Aghajani Bazzazi, A., Osanloo, M., & Karimi, B. (2011) "Deriving preference order of open pit mines equipment through MADM methods: Application of modified VIKOR method", Expert Systems with Applications, vol. 38:2550–2556.

Bhuiyan, A.H. Siwar, C. and Mohamad Ismail, S. (2013) "Tourism Development in Malaysia from the Perspective of Development Plans", Asian Social Science, No. 9

Chen, L.Y., & Wang, T.C. (2009) "Optimizing partners’ choice in IS/IT out sourcing projects: The strategic decision of fuzzy VIKOR", International Journal Production Economics, vol. 120: 233–242.

Devi, K. (2011) "Extension of VIKOR method in intuitionistic fuzzy environment for robot selection". Expert Systems with Applications, vol. 38: 14163–14168.

Khalesi Ardakani, Mojtaba. (2014) "Ranking different factors influencing on development of tourism industry", Management Science Letters, vol 4: 917–920

Tosun, C. (2001) "Challenges of Sustainable Tourism Development in the Developing World: The Case of Turkey", Tourism Management, 289-303.

Utkin, L.V. (2009) "Multi-Criteria decision making with a special type of information about importance of groups of criteria", 6th International Symposium on Imprecise Probability: Theories and Applications.