توزیع فضایی و رتبه‌بندی کارایی نسبی زیرساخت‌های گردشگری استان زنجان با رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان، ایران

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی گردشگری، دانشگاه زنجان، ایران

10.22034/jtd.2020.208059.1875

چکیده

زیرساخت‌‌ها یکی از الزامات اساسی برای رشد و توسعۀ فعالیت‌های گردشگری در همۀ نقاط‌اند. هدف از این پژوهش شناخت توزیع فضایی و رتبه‌بندی میزان کارایی نسبی زیرساخت‌های گردشگری شهرستان‌های استان زنجان است. پژوهش از نوع کاربردی و با ماهیت است. اطلاعات با روش کتابخانه‌‌‌ای گردآوری شده و تجزیه و تحلیل نیز با روش‌های توصیفی و استنباطی (تحلیل پوششی داده‌ها) انجام شده است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از رتبه‌بندی کارایی زیرساخت‌های گردشگری در شهرستان‌های استان زنجان، میانگین کلی کارایی زیرساخت‌های گردشگری این استان برابر با 440/0 است که در سطح ضعیف قرار دارد. هیچ‌کدام از شهرستان‌‌های استان وضعیت مطلوب ندارند. شهرستان‌های زنجان، ابهر و خرم‌دره در سطح متوسط، خدابنده و طارم و سلطانیه در سطح ضعیف و ماه‌نشان و ایجرود فاقد کارایی هستند. در سطح شاخص‌های موردمطالعه، بالاترین سطح کارایی در شاخص حمل‌ونقل، اقامتی، فرهنگی، مذهبی، بهداشتی ـ درمانی و تجهیزات تغذیۀ مربوط به شهرستان زنجان، در شاخص تفریحی شهرستان خرم‌دره و در شاخص تجهیزات تغذیه مربوط به شهرستان طارم است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Distribution and Ranking of Relative Efficiency of Tourism Infrastructure in Zanjan Province with Data Envelopment Analysis Approach

نویسندگان [English]

  • Abdollah Faraji 1
  • mehdi cheraghi 1
  • liela muzaffari 2
1 Assistant Professor, Department of Geography, Zanjan University, Iran
2 Graduate of Geography and Tourism Planning, University of Zanjan, Iran
چکیده [English]

Infrastructure is one of the basic requirements for the development and development of tourism activities in different locations. The aim of the present study was to recognize the spatial distribution and ranking of the relative efficiency of tourism infrastructure in Zanjan province.From among the provincial cities, none of the cities has a favorable situation. The cities of Zanjan, Abhar andو Khoram Darreh are moderate, and the za komekKhodabandeh, Tarom and Soltanieh at low levels and in the moon kk and Eidrud are lacking in efficiency. At the level of the studied indices, the highest level of efficiency in the transport, efficiency in the transport, accommodation, cultural, religious, health and nutrition indexes related to Zanjan city, is in the recreational index of Khoramdereh city and in the index of nutrition related to Tarom city.The cities of Zanjan, Abhar and Khoram Darreh are moderate, Khodabandeh, Tarom and Soltanieh at low levels and in the moon and Eidrud are lacking in efficiency. At the level of the studied indices, the highest level of efficiency in the transport, accommodation, cultural, religious, health and nutrition indexes related to Zanjan city, is in the recreational index of Khoramdereh city and in the index of nutrition related to Tarom city.Infrastructurestudy was to recognize the spatial distribution and ranking of the relative efficiency of tourism infrastructure in Zanjan province.From among the provincial cities, none of the cities has a favorable situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tourism Development
  • infrastructure
  • spatial distribution
  • Zanjan Province
احمدی، رضا، ترابی، ذبیح‌الله، ملکی، سعید، ولی‌زاده، زینب و رضایی، عبدالعلی (1395). «بررسی توزیع فضایی امکانات و زیرساخت‌های فرهنگی در شهرستان‌های استان خوزستان». مجلس و راهبرد، دورۀ 23، شمارۀ 85، ص 199-221.
اکبری، مجید، جعفری مهرآبادی، مریم، طالشی انبوهی، مرضیه و سبحانی، نوبخت (۱۳۹۵). «سنجش کارایی نسبی شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی در بخش زیرساخت‌های گردشگری با استفاده از رویکرد تحلیل پوششی داده‌‌ها (DEA)». مجلۀ جغرافیا و توسعه، دورۀ 14، شمارۀ 45، ص  ۱۴(۴۵)،
امامی میبدی، علی (1384). اصول اندازه‌گیری کارایی و بهره‌وری. مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، چاپ دوم.
پورکاظمی، محمدحسین و رضایی، جواد (1385). «ارزیابی کارایی نواحی سیزده‌گانۀ راه‌آهن جمهوری اسلامی به روش تحلیل پوششی داده‌ها (D.E.A)». مجلۀ تحقیقات اقتصادی، دورۀ 38، شمارۀ 3، ص 145-163.
پورکاظمی، محمدحسین و غضنفری، سیدحسین (1384). «کارایی کارخانجات صنعت قند کشور به روش تحلیل پوششی داده‌ها». فصل‌نامۀ پژوهش‌های اقتصادی ایران، دورۀ 7، شمارۀ 22، ص 69-90.
پیمان، سیدحسین (1388). بهره‌وری و مصداق‌ها. تهران: سازمان اقتصادی کوثر.
حیدرزاده، کامبیز، نجفی، کبری و حسینی، سیدعلی (1396). «تأثیر کیفیت خدمات گردشگری بر وفاداری به مقصد گردشگری با توجه به نقش میانجی تصویر ذهنی از مقصد گردشگری و رضایت گردشگران». مطالعات مدیریت گردشگری، دورۀ 12، شمارۀ 40، ص 115-153.
رضوانی، محمدرضا (1387). توسعۀ گردشگری روستایی با رویکرد گردشگری پایدار. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رضوانی، علی‌اصغر (1386). جغرافیا و صنعت توریسم. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور، چاپ هفتم.
شرفی، حجت‌الله، جعفری، مرضیه و قاسمی، مسلم (۱۳۹۶). «ماهیت سطح‌بندی زیرساخت‌های گردشگری روستایی با استفاده از رویکرد راف ست (مطالعۀ موردی: دهستان‌های شهرستان کرمان)». نشریۀ جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، دورۀ 15، شمارۀ 1، ص ۱۰۱-۱۲۱.
صباغ کرمانی، مجید و امیریان‌، سعید (1379)‌. «بررسی اثرات اقتصادی توریسم در جمهوری اسـلامی ایران (بــا اســتفاده از تحلیل داده-ستاده)». پژوهشنامۀ بازرگانی‌، دورۀ 4، شمارۀ 19، ص 57-83.
ضرابی، اصغر، علیزاده اصل، جبّار و بهاری، عیسی (1393). «تحلیلی بر زیرساخت‌های گردشگری در مقصد اکوتوریستی بند ارومیه با استفاده از روش SWOT». نشریۀ علمی جغرافیا و برنامه‌ریزی، دورۀ 18، شمارۀ 48، ص 177-210.
ضیایی، محمود و شجاعی، مسلم (1389). «سطح‌بندی مقصدهای گردشگری: واکاوی مفهومی نو در برنامه‌ریزی فضایی گردشگری». مطالعات مدیریت گردشگری، دورۀ 5، شمارۀ 13، ص 25-46.
طاهری، شهنام (1378). بهره‌وری و تجزیه و تحلیل آن در سازمانها (مدیریت بهره‌وری فراگیر). تهران: هستان.
طهماسبی پاشا، جمع‌علی و مجیدی، روفیا (1384). «چشم‌انداز گردشگری سواحل جنوبی دریای خزر و آثار آن بر توسعۀ شهرها و روستاهای منطقه‌ای». اولین همایش سراسری نقش صنعت گردشگری در توسعۀ استان مازندران، تهران.
کاظمی، مهدی (1390). مدیریت گردشگری. تهران: انتشارات سمت، چاپ پنجم، ص12-77.
لطفی، حیدر، تیموری، قاسم، مهمانپرست نودهی، کسرا و راستاد بروجنی، مرضیه (1394). «نقش گردشگری در تأمین منافع ملی ایران در منطقۀ ژئوپلیتیک خلیج‌فارس». نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، دورۀ 7، شمارۀ 2، ص 53-68.
موسوی، میرنجف، ویسیان، محمد و خلیفی‌‌پور، حکیمه (1394). «اولویت‌بندی راهبردهای امنیت پایدار در آمایش مناطق مرزی، مطالعة موردی: استان کردستان». مجلة جغرافیای سیاسی، سال اول، شمارۀ 2، ص 17-30.
نظم‌فر، حسین، عشقی چهاربرج، علی و علوی، سعیده (۱۳۹۶). «سطح‌بندی شهرستان‌های استان هرمزگان در بهره‌مندی از زیرساخت‌های گردشگری با استفاده از مدل تلفیقی کاندرست». نشریۀ گردشگری شهری، دورۀ 4، شمارۀ 2، ص 61-79.
نوبخت‌، محمدباقر‌ (١٣٨٧). توسعۀ گردشگری در ایران  مـوانع‌ و راهکارها. تهران: نشر‌ دانشگاه‌ آزاد‌ اسلامی.
واحدپور، غلامعباس و جعفری، مهتاب (1391). «راهبردهای مدیریت و توسعۀ پایدار زیرساخت‌های گردشگری ایران با تأکید بر مدل SOWT». فصل‌نامۀ برنامه‌ریزی منطقهای، سال اول، شمارۀ 1، ص 83-97.
هادسن، سایمون (1393). بازاریابی گردشگری. ترجمۀ فرزاد مقدم، سارا بنی‌اسدی و سهیل سامی. تهران: سیته.
Aderamo, A. J., & Magaji, S. A. (2010). “Rural transportation and the distribution of public facilities in Nigeria: Case study of Local  Government Area of Kwara State”. Journal of Human Ecology, 29(3), 171-179.
Bagheri, M., Shojaei, P & Khorami, M. (2018). A comparative survey of the condition of tourism infrastructure in Iranian provinces using VIKOR and TOPSIS.Decision Science Letters , 7(1), 87-102.
Baker, D., Merkert, R., Kamruzzaman, M. (2015). “Regional aviation and economic growth: cointegration and causality analysis in Australia”. J. Transp. Geogr., 43, 140-150.
Butler, R. W. (2000). Ecotourism—Has It Achieved Maturity or Has the Bubble Burst? New Zealand: Keynote Address pacific rim Tourism Rotorua.
Catudan, J. M. J. (2016). “The impact of tourist arrivals, physical infrastructures, and employment, on regional output growth”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 219, 175-184.
Cook, W. D., & Seiford, L. M. (2009). “Data envelopment analysis (DEA) –Thirty years on”. European Journal of Operational Research, 192, 1–17.
Fukuyama, H., & Weber, W. L. (2009). “A directional slacks-based measure of technical inefficiency”. Socio-Economic Planning Sciences, 43(4), 274–287.
Hatam, N., Pourmohammadi, K., Bastani, P., & Javanbakht, M. (2013). “Using parametric methods in hospital efficiency measurement: a case study in hospitals affiliated to social security and welfare ministry”. Razi Journal of Medical Sciences, 20(110), 29-36.
Hearty, M. J. (1989). “Tourism Transport-Implications for Developing Countries”. Tourism Management, 10(4), 272-279.
Huang, B. L. (2006). “Analysis on countermeasures to infrastructure construction in the context of coordinated development between urban and rural areas”. J. Shandong Finance Inst., 3, 24e26.
Imikan, A. M., & Ekpo, K. J. (2012). “Infrastructure and Tourism Development in Nigeria: A Case Study of Rivers State”. International Journal of Economic Development Research and Investment, 3, 53-60.
Jenkins, C. L. (2015). “Tourism policy and planning for developing countries: some critical issues”. Tourism Recreation Research, 40(2), 144-156.
Jovanović, S., & Ivana, I. L. I. Ć (2016). “Infrastructure as important determinant of tourism development in the countries of Southeast Europe”. Ecoforum Journal, 5(1), 288–294.
Kosempel, S. (2004). “A theory of development and long run growth”. Journal of Development Economics, 75(1), 201–220.
Lee, R., (2000). ‘Infrastructure’. The Dictionary of Human Geography. Oxford: Blackwell, 394.
Lee, C. C., & Chang, C. P. (2008). “Tourism Devolopment and economic growth: Acloser look at panels”. Tourism Management, 29(1), 180–192.
Le-Klaehn, D. T., & Hall, C. M. (2015). “Tourist Use of Public Transport at Destinations – a Review”. Current Issues in Tourism, 18(8), 785–803. doi:10.1080/13683500.2014.948812.
Page, S., & Connell, J. (2014). “Transport and Tourism”. In The Wiley Blackwell Companion to Tourism, edited by Alan A. Lew, C. Michael Hall, & Allan M. Williams, 155–167. John Wiley & Sons, Ltd. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781118474648.ch12/summary.
Page, S. (2009). Transport and Tourism: Global Perspectives. Harlow: Pearson Prentice Hall.
Palhares, G. L. (2003). “The Role of Transport in Tourism Development: Nodal Functions and Management Practices”. International Journal of Tourism Research, 5(5), 403–407. doi:10.1002/jtr.446.
Pearce, P. L., & Moscardo, G. M. (1986). “The 'Concept of Authenticity in Tourist Experiences”. Australian and New Zealand Journal of Sociology, 22(1), 121-132.
Priskin, J. (2001). “Assessment of natural resources for nature -based tourism: the case of the central coast region of Western Australia”. Landscape and Urban Planning, 22(6), 637 -648.
Takahashi, T. (2006). “Economic Geography and Endogenous Determination of Transport Technology”. Journal of Urban Economics, 60, 498–518.
WTTC (2018). “Economic Impact of Travel & Tourism”. Summary 2015 Annual Update. The Authority on World Travel & Tourism. http://www.wttc.org/research/economic-research/economic-impact-analysis/.
Zaman, K., Moemen, M. A., & Islam, T. (2016). “Dynamic linkages between tourism transportation expenditures, carbon dioxide emission, energy consumption, and growth factors: evidence from the transition economies. Current Issues in Tourism, 20(16), 1720-1735. http://dx.doi.org/10.1080/13683500.2015.1135107 (Forthcoming issue.
Zhang, Y. (2015). “International arrivals to Australia: determinants and the role of air transport policy”. J. Air Transp. Manag., 44, 21-24.
Zhou-Grundy, Y., & Turner, L. W. (2014). “The challenge of regional tourism demand forecasting: the case of China”. J. Travel Res., 53(6), 747e759.