الگوی عوامل محیطی توسعه گردشگری دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت جسمی حرکتی (مورد مطالعه: شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبائی تهران، دانشکده مدیریت و حسابداری، مدیر گروه رشته مدیریت جهانگردی

2 عضو هیات علمی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، گروه مدیریت جهانگردی.

3 عضو هیات علمی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، گروه مدیریت جهانگردی

4 تهران، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده مدیریت و حسابداری، گروه مدیریت جهانگردی.

چکیده

افراد دارای معلولیت، برای شرکت در فعالیت‌های گردشگری به عنوان حقی فرهنگی و فرصتی جهت ادغام آنان در جامعه، با مشکلات عدیده‌ای از سوی محیط روبرو هستند که این مشکلات بر تمایل آنها برای مشارکت در فعالیت‌های گردشگری تأثیر گذارند. از این رو، در پژوهش حاضر تلاش شده است محدودیت‌ها و موانع محیطی (محیط خرد و کلان) پیش روی این افراد جهت شرکت در فعالیت‌های گردشگری شناسایی شده و وضعیت این عوامل بررسی گردد. پژوهش به روش ترکیبی در دو مرحله‌ی کیفی (شناسایی مؤلفه‌ها و عوامل محیطی توسعه گردشگری دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی از طریق مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته با خبرگان علمی و اجرایی) و کمی (طراحی پرسشنامه توسط محققین بر اساس شاخص‌های بدست آمده از مرحله کیفی و توزیع در بین 150 گردشگر دارای معلولیت در شهر تهران) انجام گرفته است. با انجام کدگذاری‌های باز و محوری با استفاده از نرم افزار Maxqda، تحلیل محتوای مصاحبه‌های مرحله اول انجام شد و 2 مقوله اصلی، 12 مفهوم اصلی و 45 مفهوم فرعی شناسایی گردید. مرحله کمی با استفاده از روش حداقل مربعات جزئی و نرم افزار SmartPLS3 صورت پذیرفت. در نهایت، عوامل: برنامه‌ریزی و خط‌مشی‌گذاری، مناسب‌سازی اماکن بخش گردشگری، حمل و نقل، محصولات و خدمات گردشگری، منابع انسانی، اطلاعات و فناوری و تجهیزات، به عنوان عوامل محیط خرد (صنعت گردشگری) و عوامل: برنامه‌ریزی و سیاستگذاری، عوامل اقتصادی، کالبدی، فرهنگی و اجتماعی به عنوان عوامل محیط کلان توسعه گردشگری دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی شناخته شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Model of Environmental Factors of Accessible Tourism Development for People with Physical Disabilities (The Case: Tehran)

نویسندگان [English]

  • Mehdi Karoubi 1
  • dr. Mahmood Ziaee 2
  • Seyyed Mojtaba Mahmoudzadeh 3
  • Nazanin Fekrizad 4
1 Allameh Tabatabai University, Management and Accounting Faculty. Tourism Department.
2 Allameh Tabatabai University. Management and Accounting, Faculty. Tourism Department
3 Allameh Tabatabai University, Management and Accounting Faculty, Tourism Department.
4 Tourism Department, Management and Accounting Faculty, Allameh Tabatabai University, Tehran. iran.
چکیده [English]

To participate in tourism activities as a cultural right and an opportunity for their social integration, people with disabilities face various environmental barriers which affect their tendency to participate in tourism activities. Therefore, in the present study, an attempt has been made to identify and investigate the environmental barriers and limitations (micro and macro environment) faced by these people for participating in tourism activities. This study is carried out using mixed-method in two stages of qualitative (identifying the environmental indicators and factors of accessible tourism development for people with physical disabilities through in-depth, semi-structured interview with scientific and executive experts) and quantitative (Designing the questionnaires by researchers based on indicators obtained from the qualitative stage and distributing them among 150 tourists with disabilities in Tehran). Making use of open and central coding with Maxqda software, the content analysis of the first stage interviews was carried out and 2 main categories, 12 main concepts and 45 sub-concepts were identified. The quantitative stage was carried out using the partial least squares method and SmartPLS3 software. Consequently, planning and policy-making, transportation, tourism places, tourism products and services, human resources, information, technology and equipment, were identified as micro-environmental factors (tourism industry). Also planning and policy-making, economic, physical, cultural, and social factors were identified as the macro-environment factors of accessible tourism development for people with physical disabilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Accessible tourism
  • Environmental Factors
  • Micro-environment
  • Macro-environment
  • People with physical disabilities
خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1397). اصول و مبانی روش‌های پژوهش کیفی: رویکردی نو و کاربردی. چاپ دوم. نگاه دانش. تهران.
داتیلو، جان (1397). فراغت، درآمدی بر آموزش اوقات فراغت. ترجمۀ دکتر عباس اردکانیان و عباس حسنی. تهران: مهکامه.
دانایی، نسرین (1389). برنامه‌ریزی اوقات فراغت. تهران: نشر هم‌پا.
داوری، علی و رضازاده، آرش (1395). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
سبحانی، نوبخت، بیرانوندزاده، مریم، اکبری، مجید و سوری، فاطمه (1395). «ارزیابی مؤلفه‌های مناسب‌سازی فضاهای عمومی شهری برای استفادۀ جانبازان و معلولان در شهر خرم‌آباد». پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دورۀ 4، شمارۀ 2، ص 283-298.
شاطریان، محسن، اشنویی، امیر و گنجی، محمود (1395). «بررسی مناسب‌سازی فضاهای شهری جهت دسترسی معلولین و جانبازان (نمونۀ موردی: ادارات دولتی شهر کاشان)». مجلۀ آمایش جغرافیایی فضا. دورۀ 6، شمارۀ 22، ص 1-24.
شفیعی، زاهد، ترابی فارسانی، ندا و پرنده‌خوزانی، بهنوش (1393). مقدمه‌ای بر گردشگری در دسترس (گردشگری برای ناتوانان). اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.
صفدرزاده، زکیه (1392). «میزان انطباق معابر شهری با نیاز جامعه معلولین و جانبازان (مطالعۀ موردی: شهر شیروان)». جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس. دورۀ 5، شمارۀ 15، ص 35-64.
عبداله‌زاده فرد، علیرضا، سرورزاده، سیدکورش و اژدری، نرگس (1395). «مناسب‌سازی پیاده‌راه‌ها و تجهیزات شهری برای جانبازان و معلولان». طب جانباز. دورۀ 8، شماره 4، ص 217-224.
کرباسی، سیدمصطفی و دواتگران، کیوان (1390). کنوانسیون بین‌المللی حقوق معلولان و قانون جامع حمایت از حقوق معلولان. تهران: ادارۀ کل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور.
مقامی، امیر و امیرشاکرمی، مریم‌سادات (1397). «حق تفریح و فراغت معلولین در پرتو اسناد بین‌المللی». مجلۀ مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دورۀ 10، شمارۀ 1، ص 305- 344.
نظری اورکانی، سولماز (1392). تدوین الگوی گردشگری قابل دسترس. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه­ ریزی گردشگری. دانشگاه علم و فرهنگ. دانشکدۀ علوم گردشگری. تهران.
Agovino, M., Casaccia, M., Garofalo, A., & Marchesano, K. (2017). “Tourism and Disability in Italy. Limits and Opportunities”. Tourism management perspectives, 23, 58-67.
Bregha, F. J. (1985). “Leisure and Freedom Re-Examined”. In T. A. Goodale and P. A. Witt (Eds), Recreation and Leisure: Issues in an era of change (2nd ed., pp. 35-43), State College, PA: Venture Publishing, Inc.
Buhalis, D., & Darcy, S. (2010). Accessible Tourism (Concepts and Issues). Bristol: Channel View Publications.
Burnett, J. J., & Bender-Baker, H. (2001). “Assessing the Travel-Related Behaviors of the Mobility-Disabled Consumer”. Journal of Travel Research, 40(1), 4-11.
Daniels, M., Drogin, E. B., & Wiggins, B. P. (2005). “Travel Tales: an Interpretive Analysis of Constraints and Negotiations to Pleasure Travel as Experienced by Persons with Physical Disabilities”. Tourism Management, 26(6), 919-930.
Darcy, S., & Daruwalla, P. S. (1999). “The Trouble with Travel: People with Disabilities and Tourism”. Social Alternatives, 18(1), 41-46.
Darcy, S. (1998). Anxiety to Access: Tourism Patterns and Experiences of New South Wales People with a Physical Disability. Sydney: Tourism New South Wales.
Eichhorn, V., & Buhalis, D. (2011). “Accessibility- A Key Objective for the Tourism Industry”. In Buhalis, D. & Darcy, S. (Eds.) Accessible Tourism: Concepts and Issues, 46-61.
Ernawati, D. B., & Sugiarti, R. (2005). “Developing an Accessible Tourist Destination Model for People with Disability in Indonesia”. Tourism Recreation Research, 30(3), 103-106.
Goodall, B. (2006). “Disabled Access and Heritage Attractions”. Tourism, Culture and Communication, 7(1), 57-78.
Goodall, B., Pottinger, G., Dixon, T., & Russell, H. (2005). “Access to Historic Environments for Tourists with Disabilities: A Compromise?”. Tourism Review International, 8(3), 177-194.
Hinch, T., & Jackson, E. (2000). “Leisure Constraints Research: Its Value as a Framework for Understanding Tourism Seasonability”. Current Issues in Tourism, 3(2), 87-106.
Hultsman, W. (1995). “Recognizing Patterns of Leisure Constraints: An Extension of the Exploration of Dimensionality”. Journal of Leisure Research. 27(3), 228-244.
Jackson, E., Crawford, D., & Godbey, G. (1993). “Negotiation of Leisure Constraints”. Leisure Science, 15(1), 1-11.
Jackson, F. (1993). “Recognizing Patterns of Leisure Constraints: Results from Alternative Analysis”. Leisure Research, 25(2), 129- 149.
Kelly, J. R. (1990), “Leisure and Aging: A Second Agenda”. Loisir et Societe/Society and Leisure, 13(1), 145-168.
Lyu, S. O. (2017). “Which Accessible Travel Products Are People with Disabilities Willing to Pay More? A Choice Experiment”. Tourism Management, 59, 404-412.
Mannell, R. C., & Kleiber, D. A. (1997). A Social Psychology of Leisure. State College, PA: Venture Publishing, Inc.
Miller, G. A., & Kirk, E. (2002). “The Disability Discrimination act: Time for the Stick?”. Journal of Sustainable Tourism, 10(1), 82-88.
Ozogul, G., & Baran, G. G. (2016). “Accessible Tourism: The Golden Key in the Future for the Specialized Travel Agencies”. Tourism Futures, 2(1), 79-87.
Packer, T. L., McKercher. B., & Yau, M. K. (2007). “Understanding the Complex Interplay between Tourism, Disability and Environmental Contexts”. Disability and Rehabilitation, 29(4), 281-292.
Shaw, G., & Coles, T. (2004). “Disability, Holiday Making and the Tourism Industry in the UK: A Preliminary Survey”. Tourism Management, 25(3), 397-404.
Smith, R. (1987). “Leisure of Disabled Tourists: Barriers to Participation”. Annals of Tourism Research, 14(3), 376-389.
Stumbo, N. J., & Pegg, S. (2005). “Travelers and Tourists with Disabilities: A Matter of Priorities and Loyalties”. Tourism Review International, 8(3), 195-209.
Var, T., Yesiltas, M., Yayli, A., & Ozturk, Y. (2011). “A Study on the Travel Patterns of Physically Disabled People”. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 16(6), 599-618.
World Health Organization & World Bank (2011). World Report on Disability 2011. Geneva: World Health Organization
World Health Organization & World Bank (2017). World Report on Disability. Geneva: World Health Organization.
Yates, K. (2007). “Understanding the Experiences of Mobility-Disabled Tourists”. International Journal of Tourism Policy, 1(2), 153-166